Zemin sıvılaşması ve faylanmaya bağlı yer değişimlerinin hava fotoğrafları yardımı ile tespiti

Determination of ground deformation induce by liquefaction and faulting through aerial photograph

Veysel Okan ATAK,Oktay AKSU,Özcan BİRCAN,Ömer AYDAN,Hasan KOCA,Murat KARAKAYA

Özet

Sıvılaşma, suya doygun toprak zeminlerin, depremlerin neden olduğu tekrarlı dinamik gerilmelerin etkisiyle suyla birlikte viskoz bir sıvı gibi yüzeye yükselmesi şeklinde gelişen bir davranış biçimidir. Faylanma sonucunda da zeminde göreceli hareketler meydana gelmekte ve yapılar bu hareketlerden etkilenerek hasar görmektedir. Bu çalışmada, 1999 Kocaeli depremi öncesine ve sonrasına ait hava fotoğrafları kullanılarak Sapanca Gölü çevresinde, İzmit Körfezi güney kıyılarında ve Sakarya ili şehir merkezinde zemin sıvılaşması ve faylanma nedeni ile meydana gelen konum değişiklikleri tespit edilmiştir. Ayrıca farklı tarihlerde alınmış hava fotoğrafları kullanılarak yapılan benzer çalışmalarda da, İstanbul ili Avcılar ilçesinde ve Denizli ili Babadağ ilçesinde zeminde meydana gelen yer değiştirmelerin yönleri ve büyüklükleri belirlenmiştir. Sonuçlar incelendiğinde, yeterli sayıda noktada ölçüm yapıldığı takdirde hassas sonuçların elde edilebileceği ve fotogrametrik yöntemin, araştırılan bölgenin tümünü temsil eden sağlıklı yaklaşımlar verebileceği görülmüştür.

Abstract

Liquefaction is an upward movement of saturated soils to the surface like a viscose liquid due to cyclic stresses generated by the earthquakes. Relative movement of the ground also occurs due to faulting, and therefore, the structures sustain damages due to faulting and liquefaction. In this study, the differences at the position around Sapanca Lake vicinity, south coasts of İzmit Bay and Sakarya city center because of the liquefaction and faulting were determined using the aerial photographs taken before and after 1999 Kocaeli earthquake. And in the researches based on the data derived from the aerial photographs taken in different dates, direction and magnitude of the ground displacement due to faulting and liquefaction were determined. When the results are investigated, it can be seen that sensitive results can be achieved if sufficient number of observations on the photographs are carried out, and the method utilized in this study provides correct results, which represent the whole area investigated.