Bir "Kırk Kere Söylersen Gerçek Olur" Vakası Olarak "Dini Islah Beyannamesi" ve "Gerçeğin" Kaynağı

"If You Say Something Forty Times It Becomes Real": The Declaration of Reform in Religion (1928) and the Source of "Reality"

Özet

Bu makale, ilgili literatürde genellikle İstanbul Darülfünunu İlahiyat Fakültesi hocaları- nın oluşturduğu bir komisyonca hazırlandığı öne sürülen ve "Dini Islah Beyannamesi" olarak adlandırılan metnin, aslında İstanbul Darülfünunu İlahiyat Fakültesi Müderrisin Meclisi'nde sunulmak üzere İsmail Hakkı Baltacıoğlu tarafından hazırlanan bir layiha olduğu gerçeğini hatırlatarak başlıyor. Daha sonra Baltacıoğlu'nun kişisel inisiyatifiyle hazırlamış olduğu bu layihanın, nasıl olup da "Dini Islah Beyannamesi"ne evirilmiş olduğu sorunsallaş- tırılıyor. Bu bağlamda yürüttüğümüz tartışma, literatürde söz konusu layiha ile ilgili çalışmalarda en fazla referans gösterilen yapıt olan Gotthard Jäschke'nin Yeni Türkiye'de İslamlık adlı kitabından hareketle, konuya ilişkin tarih yazımında yapılan hataların yeniden üretim dizgesini ortaya koymayı hedefliyor.

Abstract

This article starts by reminding that the document entitled "The Declaration of Reform in Religion" is, in fact, not a declaration but a report and not written, as usually claimed, by a committee of experts from the Theological Faculty at the University of Istanbul but by İsmail Hakkı Baltacıoğlu to be presented to the Faculty Council of Theology. Then we problematize how Baltacıoğlu's report, which he had prepared on his own initiative, has been transformed into "The Declaration of Reform in Religion." In this context we aim to show the sources of those historiographical mistakes and their reproduction process by discussing the statements in Der Islam In Der Neuen Türkei written by Gotthard Jäschke, the main source of reference related with the subject in the literature