Dilim esasına dayalı UTM sistemi için alternatif çözüm yöntemlerinin incelenmesi

Özet

Gelişen GPS ve uzaktan algılama tekniklerine paralel olarak artan bölgesel ve ulusal CBS uygulamalarında ve tek UTM dilimini aşan mühendislik projelerinde hızlı bir artış görülmektedir. Bu uygulamalarda, koordinat sisteminin ortak olması bir zorunluluktur. Ülkemiz için UTM sisteminde dört, değiştirilmiş UTM sisteminde ise yedi farklı koordinat başlangıcı vardır. UTM sistemi; ülkemiz gibi doğu-batı yönünde uzanan bölgeler için bu tür uygulamalarda koordinat birliğinin sağlanması açısından yetersiz kalmaktadır. Bu çalışmada; UTM sistemi yerine, dilim genişliği arttırılmış Gauss-Krüger tasvirinin Türkiye coğrafi sınırları için geliştirilen Türkiye UTM (TUTM) sistemi, elipsoidin düzleme küre üzerinden konform çift tasviri ve Lambert Konform Konik (LKK) tasvir yöntemleri incelenmiştir. Türkiye coğrafi sınırları için alternatif yöntemler, farklı bölgelerde ve uzunlukta belirlenen kenarlarla karşılaştırılmıştır. Bu kenarların düzlem semt ve uzunlukları tasvir denklemleriyle düzlemde; elipsoiddeki azimut ve uzunlukları ise elipsoid üzerinde jeodezik temel problem çözümüyle hesaplanmıştır. Her bir yöntemin indirgeme formülleri, elipsoid-düzlem doğrultu ve uzunluk farkları ile karşılaştırılarak irdelenmiştir. İrdelemeler sonucunda; mühendislik projeleri için TUTM sisteminin, yüksek duyarlık gerektirmeyen CBS uygulamalarında ise çift standart paralelli LKK tasvir yönteminin uygun olacağı belirlenmiştir.

Abstract

Recently, as a result of growing GPS and Remote Sensing techniques, the studies exceeding a UTM zone are increasing in regionakand national GIS studies and engineering projects covering wide areas. In such applications, common coordinate system for the project area is among compalsories. mxTurkey, there are four coordinate zones in UTM system and seven coordinate zones in modified UTM system. With respect to the provision of a common coordinate system, UTM system is not adequate for the countries like Turkey extending east-west direction. In this study; instead of UTM system, the TUTM system developed for geographical borders of Turkey by extending zone-width of Gauss-Krüger mapping, double conformal mapping from ellipsoid to sphere and then from sphere to plane and Lambert Conformal Conic (LCC) mapping methods were evaluated The alternative methods for geographical borders of Turkey were compared using the distances and azimuths determined in different regions and lengths. While plane azimuths and distances were calculated with mapping equations, ellipsoidal azimuth and distances were calculated via the geodetic problems. The reduction formulas for each methodcompared with differences of ellipsoidal-plane direction and distance, and were researched. As a result of evaluations, it is concluded that while TUTM system is convenient for engineering projects, double standard parallel LCC mapping is convenient for GIS applications in which high accuracy is not important.