Türk Bankacılık Sisteminde Basel Kriterleri

Özet

Finansal piyasaların zaman içerisinde büyümesi ve gelişmesi sonucunda, artan ürün çeşitliliği ile birlikte, bu piyasalarda risk hacmi artmış, finans sistemi riskli hale gel- miş ve bir dizi finansal kriz meydana gelmiştir. Finansal sistemin yapı taşlarından biri olan bankalar klasik bankacılık ürünleri yanında, yeni ve daha riskli faaliyet alanla- rına yönelmiş, dolayısıyla kredi, piyasa, likidite ve operasyonel riskler gibi temel risk unsurlarıyla birlikte diğer riskleri de göz önünde bulundurmak zorunda kalmışlardır. Bu gelişmeler, uluslararası finansal hareketlerin denetlenmesini, bankacılık sektörü- nün yeni düzenlemelere tabi tutulmasını ve ülkeler arasındaki düzenleme farklılıkla- rının giderilmesini gerekli kılmıştır. Bu çerçevede başta gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler, finansal yapılarını ve sermaye yeterliliklerini korumak ve finansal piyasalar- da tekrar istikrarı sağlamak adına bir dizi önlemler almak zorunda kalmışlardır. Basel Bankacılık Gözetim Komitesi, bu zorunluluktan dolayı bankacılık gözetim ve deneti- minde uluslararası işbirliğini sağlamak amacıyla Aralık 1974 tarihinde oluşturulmuş- tur. Komite, oluşturduğu Basel Kriterleri sayesinde bankaların maruz kaldıkları riskle- rin daha hassas yöntemlerle ölçülmesini sağlayarak finansal istikrar riskini en aza in- dirmektedir. İlki Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) tarafından 1988 yılında yayım- lanan, Türkiyede ise 1989 da kabul edilen Basel I Kriterleri risk ölçümünde yetersiz kaldığından, Haziran 2004 tarihinde Basel II Kriterleri geliştirilmiştir. Ancak 2008 Kü- resel Kriziyle birlikte ortaya çıkan ciddi finansal riskler sonrasında, yeni düzenleme- lere ihtiyaç duyulması nedeniyle de Basel III Kriterlerinin gerekliliği gündeme gelmiş ve bu kriterlere ilişkin çalışmalar başlatılmıştır. Görünen odur ki finansal sistemdeki riskler var olduğu sürece daha nice yeni Basel Kriterlerine ihtiyaç olacaktır. Bu ma- kalede Basel I, Basel II ve Basel III Kriterleri incelenmiş ve bu kriterlerin Türk Banka- cılık Sisteminde meydana getirdiği etkiler ve sonuçlar ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Abstract

The growth and development of financial markets over time combined with the inc- rease in the variety of products, increased the volume of risk in these markets, the fi- nancial system became more risky in return, and this caused a series of financial cri- sis. Banks, as one of the building blocks of the financial system, directed themsel- ves to new and more risky activities in addition to classical banking products hence they had to consider other risk factors along with the basic risk factors, such as cre- dit, market, liquidity and operational risks. Thus, international financial transactions needed to be checked, new regulations in the banking sector to be enforced and the organizational differences between countries to be removed. In this context, particu- larly developed and developing countries had to take a series of measures to main- tain their prevailing financial structures and their capital adequacy and to ensure the stability in the financial markets. Basel Banking Oversight Committee was created in December 1974 because of the necessity to ensure the international cooperation in banking surveillance and control. The Committee proposed the first Basel Criteria, in order to reduce the financial stability risks and to ensure that banks face the mi- nimum risk by using more precise methods in measuring risks. The Basel I Criteria was first published in 1988 by the Bank for International Settlements (BIS). In Tur- key, Basel I Criteria was accepted in 1989. However, Basel I Criteria was found to be insufficient in measuring risks and in June 2004 Basel II Criteria was developed. Nevertheless, the resulting serious financial risks after 2008 Global Crisis, and the need of new regulations lead to the necessity of working on the creation of the Basel III Criteria. We see that as long as there are risks in the financial system, there will be a need for a lot of new Basel Criteria. In this paper, we analyze Basel I, Basel II and Basel III Criteria and discuss the effects and the results of these criterionson the Turkish Banking System in details.