MODERN SOSYOLOJİDE İİLEVSELCİLİK - EYLEMCİLİK TEORİLERİ İKİLİĞİNİ AŞMA ÇABALARI

THE EFFORTS OF OVERCOMING THE DICATHOMY BETWEEN FUNCTIONALIST AND ACTION THEORIES IN MODERN SOCIOLOGY

Özet

Toplumu oluşturan her unsurun özel bir işlevinin olduğunu ve bunların karşılıklı olarak birbirlerini etkilediğini kabul eden işlevselcilik ile insanın eylemde bulunan bir edimci olduğu görüşüyle bireye etkin bir rol yükleyen eylemcilik teorileri arasındaki ikilik, daha doğrusu karşıtlık çağdaş sosyolojide ciddi bir sorun olarak görülmektedir. Sosyolojik teorilerin, işlevselcilik ve eylemselcilik olarak iki temel paradigmaya ayrılması yapı-aktör, nesnelcilik-öznelcilik, yöntemsel bütüncülük-yöntemsel bireycilik karşıtlıklarını ortaya çıkarmaktadır. Modern sosyolojideki teorik yaklaşımlarda klasik sosyolojideki ikiliklerin aşılması yönündeki çalışmalar önem kazanmaktadır. Bu nedenle bu makalede Pierre Bourdieu (1930-2002), Jürgen Habermas (1929-) ve Anthony Giddens (1938-)‟in işlevselcilik (functionalism) teorisi ile eylem (action) teorisi arasındaki ikilemi aşmak üzere geliştirdikleri yeni yaklaşımları ve buna bağlı olarak James S. Coleman (1926-1995)‟ın akılcı seçim teorisi (rational choice theory) analiz edilmektedir. Ayrıca çağdaş sosyologların klasik sosyolojinin temel paradigmalarının modern toplumun karmaşık yapısının analizinde yetersiz kaldığını varsayarak, mikro ve makro düzeylerdeki toplumsal süreçlerin aktör ve yapı bireşimi içinde çağdaş kavram ve kuramlarla yeniden ele alınması gerektiği konusundaki düşünceleri incelenmeye çalışılmıştır

Abstract

In contemporary sociology, the dualism or, in other words a contrast is regarded a serious issue between functionalism which views that every element forming the society has a specific function and each of them has a mutual function on one another, and action theory which gives an active role to individual. Sociological theories which are divided as functionalism and action theory have brought about other dualities such as structure vs. actor, subjectivism vs. objectivism, methodological holism vs. methodological individualism. In modern sociology, research on overcoming the dichotomy of classical sociology in new theoretical approaches stand out in contemporary sociology. For this reason, in this article I will analyze Pierre Bourdieu (1930-2002), Jürgen Habermas (1929-) and Anthony Giddens (1938-) with their new approaches which aim to overcome the duality between functionalism and action theory and consequently James S. Coleman‟s rational choice theory. Furthermore I will discuss the assumptions of modern sociologists that the fundamental paradigms of the classical sociology is not enough for analysing the complex structure of modern society and hence the social process on micro-macro levels must be refocused on the modern concepts and theories of actor vs. structure.