Dergiler / Kadın/Woman 2000 - Kadın Araştırmaları Dergisi / 2012 / Cilt: 13 - Sayı: 1

47'liler'in coğrafyasında kadın: Bir değişen Türkiye portresi1

Woman in the geography of the generation of ’47’: A portrait of Turkey in transformation

Burcu ALKAN

Sayfa
49–61
DOI
—

Özet

Bugüne kadar genellikle bir 12 Mart romanı olarak sınıflandırılan Füruzan’ın 47’liler’i söz konusu dönemin hikâyesini anlatırken aslında Türkiye’nin geçirdiği toplumsal değişimin sancılarına da dikkat çekmektedir. Romanın odağındaki 47’liler neslini yaratan ama hikâyede arka planda kalan Cumhuriyet öncesi ve sonrası toplumsal yapı eserin farklı bakış açılarından incelenmesini gerektirmektedir. Bu amaçla, romanın yeni(den) okuması olan bu çalışmada herkesin bildiği “12 Mart metni 47’liler” bir “değişen Türkiye” portresi olarak incelenmektedir. Bir kadın yazarın anlatısı olarak ön plana çıkan romanda bahsi geçen değişim özellikle kadın karakterler Leylim nine, Nüveyre ve Emine ile onların coğrafya ve mekânla olan ilişkileri üzerinden ifade bulmaktadır. Leylim ninenin Kars’tan Erzurum’a göç etmesi; Nüveyre’nin geleneksel bir köy evinden kasaba merkezindeki bir apartman dairesine taşınması, oradan da başkente transfer olması ve Emine’nin öğrenci olarak İstanbul’un siyasi ve entelektüel coğrafyasında kendi kimliğini bulması üç nesil boyunca Türkiye’nin geçirdiği toplumsal ve siyasi değişimi vurgulamaktadır. Böylece, 47’liler’in 12 Mart romanı kimliğine bir de modernleşme süreci Türkiye’sinin panoraması eklenmektedir. Makalenin dayandığı tarihsel analitik yaklaşım 47’liler’in sadece bir 12 Mart romanı olarak görülmesindeki eksikliği kapatmaktadır. Türkiye’deki kadın yazarların profili üzerine yürütülen, TÜBİTAK destekli, “Türkiye’de Kadın Edebiyatı ve Kadın Yazarların Profiline Dayalı Analitik İnceleme (KAYAPRO)” projesinin parçası olan bu çalışma hem bu romana hem de dönemin Türk romanına teorisi ve analiziyle yeni yaklaşımların gerekliliğinin altını çizmeyi amaçlamaktadır.

Abstract

Füruzan’s novel 47’liler (Generation of ’47) has so far been considered a “12 March novel”. Yet, in addition to narrating the story of the generation of ’47, it portrays the pains of Turkey’s societal transformation. The social structure before and after the foundation of the modern Republic shapes the generation in discussion; however, this social structure remains in the background of the work. The historical interconnectedness of the various generations requires an analysis that incorporates multiple perspectives. This study is thus a re-reading of 47’liler as a portrait of Turkey’s modernisation. The novel emerges as a narrative of a woman writer, as the suggested transformation is portrayed particularly through female characters, such as Leylim nine, Nüveyre and Emine, and their relation to their geographical and physical settings. The emigration of Leylim nine from Kars to Erzurum; Nüveyre’s move from the traditional village house to the modern flat in the town centre, and from there to the capital city and Emine’s search for her identity in the political and intellectual environment of Istanbul emphasise the socio-political transformation of Turkey through the experiences of three generations. Accordingly, the portrayal of Turkey’s modernisation supplements the depiction of the 12 March period in 47’liler. The historical analysis that is employed in this article responds to the shortcomings of considering the novel merely as a “12 March” text. This study, which is a part of the TÜBİTAK funded “Women’s Literature in Turkey and Analytical Examination of the Profile of Women Writers (KAYAPRO)” project, aims to underline the importance of introducing new perspectives to the analyses of the period’s novels in general, as well as 47’liler in particular through its theoretical framework and analytical approach.