Dergiler / Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi / 2020 / Cilt: 35 - Sayı: 4
Farklı oranlardaki çinko katkılarının AC-48100 (Al-17Si-4Cu-Mg) alaşımının yapısal, mekanik ve tribolojik özelliklerine etkisinin incelenmesi
- Sayfa
- 1799–1814
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada EN AC-48100 esasını oluşturan ve çinko içermeyen bir adet Al-17Si-4Cu-0,6Mg-0,2Ti ve farklı oranlarda çinko (Zn) içeren beş adet Al-17Si-4Cu-0,6Mg-0,2Ti-Zn alaşımı kokil kalıba döküm yöntemi ile üretildi. Üretilen alaşımların kimyasal bileşimleri spark optik emisyon spektrometresi yöntemi ile belirlenerek doğrulandı. İçyapıları ise ışık ve taramalı elektron mikroskobu yardımıyla incelendi. Alaşımların sertliği ve mikrosertliği sırasıyla Brinell ve Vickers ölçüm yöntemleri, mekanik özellikleri ise üniversal bir test makinesinde yapılan çekme deneyleri ile belirlendi. Bu incelemeler sonucunda Al-17Si-4Cu-0,6Mg-0,2Ti-(0-5)Zn alaşımlarının içyapısının alüminyumca zengin α, ötektik Al-Si, primer silisyum, bakırca zengin θ (CuAl2), Mg2Si ve π fazlarından oluştuğu, çinko ilavelerinin Al-17Si-4Cu-0,6Mg-0,2Ti alaşımının içyapısında yeni bir fazın oluşmasına yol açmadığı görüldü. Üretilen alaşımların sertliğinin artan çinko katkısıyla arttığı, akma, çekme dayanımı ve aşınma direncinin ise %3 Zn oranına kadar arttığı bu orandan sonra ise azaldığı belirlendi. Aşınma deneyleri sonucunda alaşım örneklerinin yüzeylerinde sıvama tabakalarının, ince çiziklerin ve soyulmaların oluştuğu gözlendi. Aşınma deneylerinden sonra toplanan aşınma parçacıklarının morfolojisinin çinko oranıyla fazla değişmediği görüldü. İncelenen alaşımların mekanik ve tribolojik deneylerinden elde edilen bulgular yapısal özelliklerine dayandırılarak irdelendi.
Abstract
In this study, Al-17Si-4Cu-0.6Mg-0.2Ti which is based of the EN AC-48100 alloy not containing zinc, Al-17Si-4Cu-0.6Mg-0.2Ti-1Zn, Al-17Si-4Cu-0.6Mg-0.2Ti-2Zn, Al- 17Si-4Cu-0.6Mg-0.2Ti-3Zn, Al-17Si-4Cu-0.6Mg-0.2Ti-4Zn and Al-17Si-4Cu-0.6Mg-0.2Ti-5Zn alloys were produced by permanent mold casting method. Chemical composition of the produced alloys was determined by the spark optical emission spectrometer method. The microstructures of the alloys were examined by optical and scanning electron microscopy. The hardness and microhardness of the alloys were determined by Brinell and Vickers measurement methods, respectively, and their mechanical properties were determined by tensile tests performed by a universal test machine. It was observed that the microstructure of the Al-17Si-4Cu-0.6Mg-0.2Ti-(0-5) Zn alloys consisted of aluminum-rich α, eutectic Al-Si, primary silicon, copper-rich θ (CuAl2), Mg2Si and π phases. It was also observed that zinc additions did not lead to a new phase formation in the Al-17Si-4Cu-0.6Mg-0.2Ti alloy. The hardness of the produced alloys increased with increasing zinc content, but yield and tensile strength and wear resistance increased up to 3% zinc content and decreased after this ratio. Smearing layers, fine scratches and peeling occurred are seen on the surfaces of the wear samples. The morphology of the wear particles collected after wear tests did not show significant change with the zinc content. The results obtained from the mechanical and tribological tests of the produced alloys were discussed in terms of the microstructural features of the alloys.