Eğitimde Destek Mekanizmalarına Yansımalarıyla Türkiye'de Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği

Support for Education, Limits for Women: Gender Disparity in Educational Assistance Policies in Turkey

Özet

Türkiye, Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW) ve Pekin Deklarasyonu gibi uluslarası yükümlülükleri, Anayasa ve Milli Eğitim Temel Kanunu gibi iç hukuk düzenlemeleri gereği olarak kadınlarla erkeklerin eğitim olanaklarından eşit olarak yararlanması yönünde irade göstermelidir. Bu iradenin hayata geçirilebilmesi de kadınlarla erkekler arasındaki eşitsizlik göstergelerinin sürekli olarak izlenmesini ve gerek yapısal gerek kültürel düzlemde çok yönlü ve çok aktörlü bir mücadeleyi içerir. Bu çalışma, kadınların haklar mücadelesinde "Wollstonecraft İkilemi"nin işaret ettiği kimi sorunlan eğitimde varolan destek mekanizmaları çerçevesinde irdelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda kız ve erkek öğrencilerin eğitimden yararlanabilmesi, özel gereksinim, yetenek ve basanları nedeniyle özendirilmesi ve desteklenmesi için sağlanan maddi destek, paralel eğitim, barınma ve taşımalı öğretim hizmetleri üzerinde durulmaktadır. Eğitimdeki destek mekanizmalarından yararlanma konusunda da cinsiyetin önemli bir etmen olduğu gözlemlenmektedir. Milli Eğitim Bakanlığı verilerinin ve öğretmenlerle görüşmelerin ışığında eğitimde destek politikalarının kadınlara fırsatlar tanımakla birlikte güçlü ataerkil bir bağlamdaki tüm eşitlik politikalarının yüzyüze olduğu sınırları barındırdığı saptanmakta, çelişkilerin değerlendirilmesiyle, "ihtiyaç", "yardım", "destek" gibi kavramları da sorunsallaştırarak daha geniş tabanlı çözüm önerileri tartışılmaktadır.

Abstract

The main route to gender parity in educational policy in Turkey involves the extension to women of the rights already enjoyed by male citizens. It therefore reflects the limitations of gender policies implemented in a patriarchal context and described in the "Wollstonecraft dilemma". This study aims to examine such limitations in the context of existing educational assistance mechanisms. Statistical data from the Ministry of Education about the allocation of financial aid, boarding facilities and busing offer support to the argument that such measures strive to attack the symptoms but not the roots of gender disparity. Evidence gathered from the testimonies of teachers help also discuss the criteria employed in the distribution of assistance as well as further implications of such concepts as "need", "help" and "support". Need for a more holistic approach to gender policy, able to tackle all the areas of which patriarchy is composed, i.e. the structure of the family, the economy and the cultural factors is stressed.