17. ve 18. Yüzyılda İstanbul ve Anadolu'da çocuk evlilikleri ve erişkinlik olgusu üzerine bir değerlendirme

An evaluation on child marriages and phenomenon of puberty in 17th and 18th centuries İstanbul and anatolia

Özet

Bu makale 17. ve 18. yüzyılda İstanbul ve Anadoluda çocuk evliliklerini anlamaya çalışmaktadır. Çocuk evlilikleri Osmanlı İmparatorluğunun hakim olduğu bölgelerde yalnızca Müslümanlar arasında değil Hıristiyan ve Yahudiler arasında da yaygındı. Bu evlilikler aileleri ve akrabaları tarafından bebekler adına dahi düzenlenebiliyordu. Ancak hukuk sistemi evlilik sözleşmesinin düzenlenmesiyle bu evliliğin fiili olarak gerçekleştirilmesi arasında ayırım yapmaktaydı. Evliliğin fiili olarak gerçekleşmesi çiftler cinsel ilişkiye hazır hale gelinceye kadar ertelenmekteydi. Bir kız çocuğu ergenliğe ulaştıktan sonra babası ve büyükbabası tarafından kendisi adına düzenlenen evlilikler dışındaki evlilikleri iptal ettirme hakkına sahipti. Bu ergenlik tercihi özellikle kız çocukları için çok önemliydi. Çünkü erkekler ergenliğe ulaşır ulaşmaz eşlerini boşama hakkını elde ediyorlardı. Bu evlilikler Osmanlı toplumunda aileden ne anlaşıldığına dair önemli ipuçları sağladıkları için aile ve toplum yaşamından bağımsız düşünülemez. Bu makale bu olguyu iki kaynak üzerinden ele almaya çalışmaktadır: 17. ve 18. yüzyıla ait fetva mecmuaları ile aynı dönemin İstanbuluna ve birkaç Anadolu kentine ait mahkeme kayıtları.

Abstract

This article tries to understand child marriages in the 17th and 18th centuries Ottoman society. Child marriages were common in the regions dominated by the Ottoman Empire not only among the Muslism but also among the Christians and Jews. These marriages could be arranged by their families or relatives who were responsible from them even on behalf of infants. But legal system had made a distinction between arranging the marriage contract and its actual consummation. The actual consummation of the marriage was postponed until both partners were ready for sexual intercourse. A little girl had the right to refuse a marriage at the moment when she reaches puberty that had been arranged by her families and relatives other than her father or paternal grandfather. This right of option of puberty was very important especially for girls. Because boys had the right to divorce their wives as soon as they reached the puberty. These marriages can not be considered independent of Ottoman society and family life, since they provide important clues on what was understood from the family in Ottoman society. This article attempted to handle this phenomenon through two sources; the fatwas from the 17th and 18th centuries and court records of several Anatolian cities and Istanbul at the same period.