Türkiye’de Kişisel Ödeme Yöntemiyle İlaç Harcamaları

GÜVEN BEKTEMÜR,ESRA ŞAFAK YILMAZ,ALİ ARSLANOĞLU,UMUT BEYLİK,Gökhan Tolga ADAŞ

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı ülkemizde yaşayan vatandaşların kullandıkları ilaçlar için yılda yaptıkları kişisel harcama miktarları ve kullanılan bu ilaçların yerli/yabancı oranı ile ne kadarının Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ödeme kapsamında olduğunu belirlemektir. Bunun dışında kullanılan ilaç çeşitliliğini saptayarak, hangi ilaç gruplarına daha çok kişisel ödeme yapıldığını araştırmaktır. Yöntemler: Bu çalışmada Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna ait İlaç Takip Sistemi (İTS) veri tabanı kullanılmıştır. İTS ile ilaçlar ve “Beşeri Tıbbi ürünler Etiket ve Ambalajlama Yönetmeliği” kapsamına giren ilaç benzeri ürünler takip edilmektedir. İTS sistemi ile elde edilen veriler özetlenerek tablo olarak verilmiştir. Tablolarda kullanılan verilerin hesapları Microsoft Excel (Microsoft Office 365 proplus-tr) ile yapılarak oran istatistiki kullanılmıştır. Bulgular: Elde edilen bulgulara göre Ocak 2015-Aralık 2017 arasında toplam satılan ilaçların kişisel ödeme yöntemiyle alınma oranları yıllara göre sırasıyla yüzde (%)16,4-18,6 ve 19,2 olarak tespit edilmiştir. 2015-2017 yılları arasında kişisel satın alınan ilaçların toplam kutu bazında ülkemizde imalatı %81,1 ithal edilme oranı ise %18,1 iken, Türk Lirası değer bazında bu oran %59 yerli, %41 ithal ilaç olarak bulunmuştur. Yine geri ödeme kapsamında olanların oranı %92,7 olmayanların oranı %6,5’tur. Toplam fiyat bazında geri ödeme kapsamında olanların oranı yaklaşık %80 olmayanların oranı ise %20’dir. Anatomik ve Teropatik Kimyasal Sınıflandırma sistemi (ATC2) kodlarına göre en çok satılan ilaçlarda ilk üç grup sırasıyla anti-enflamatuar/anti-romatizmal ilaçlar, ağrı kesici/ateş düşürücüler ve soğuk algınlığı/öksürük ilaçları iken toplam fiyat bazında bu sıralama ürolojik ilaçlar, hormon/genital-sistem ve anti-enflamatuar/anti-romatizmal ilaçlar olarak değişmektedir. Sonuç: Bu çalışma sonuçlarına göre 2015-2017 yılları arasında kişisel ödeme yöntemiyle alınan ilaçların büyük kısmının SGK geri ödeme kapsamında ve ülkemizde imal edilen ilaçlar olduğu, ilaç çeşitliliği yönünde araştırıldığında kutu bazında ATC2 koduna göre ilk sırada anti-enflamatuar/ anti-romatizmal, ilaçlar bulunurken fiyat bazında ise ürolojik ilaçların yer aldığı görülmüştür.

Abstract

Objective: The aim of this study was to determine the amount of out-of-pocket expenditure on medicines per year in Turkey and the proportion of this expense spend on domestically manufactured and imported medicines and that was covered under the Social Security System (SSS). In addition, by determining the variety of medicines used, the study aimed to investigate the type of medicines that dominates the out-of-pocket expenditure on medicines. Methods: The data were obtained from the “Drug Tracking System (ITS)” database of the Turkish Pharmaceuticals and Medical Devices Agency. ITS is used for tracking and similar products. The data obtained from ITS were summarized and presented in tables. Calculations were performed using Microsoft Excel (Microsoft Office 365 ProPlus-tr), followed by ratio analysis. Results: According to our findings, 16.4%, 18.6%, and 19.2% of the total spending on medications, was paid out-of-pocket in the January 2015-December 2017. Regarding the number of boxes, 81.1% of the medicines paid out-of-pocket was domestically manufactured while 18.1% was imported between the same periods. In terms of monetary value in Turkish Lira, 59% of the medicines were domestically manufactured and 41% were imported. Of these medicines, 92.7% were covered by the repayment scheme of SSS, whereas 6.5% were not. The proportion of drugs covered by the repayment system based on monetary value was approximately 80%. According to the Anatomical and Therapeutic Chemical Classification System (ATC2) codes, antiinflammatory/anti-rheumatic, analgesic/anti-pyretic, and cold/cough medicines were the top three groups in sales based on the number of boxes; this ranking changed to urological, hormonal/genital system, and anti-inflammatory/anti-rheumatic medicines based on the monetary value. Conclusion: According to the results of this study, the bulk of medicines purchased through out-of-pocket payment between 2015 and 2017 would be reimbursed by SSS, and most of these medicines were manufactured domestically. In terms of medicines diversity, anti-inflammatory/ anti-rheumatic medicines were the highest in terms of cost, whereas urological medicines were the highest in terms of the number of boxes based on ATC2 codes.