Rotavirus infeksiyonları ve aşılar

Özet

Rotaviruslar, tüm dünyada 5 yaş altı çocuklarda görülen ishallerin, özellikle ağır gastroenteritin en önde gelen etkenidir. Rotaviruslar, her yıl 2 milyondan fazla hastane yatışına ve yaklaşık 600 bin ölüme sebep olmaktadır. Morbidite ve mortaliteye yol açmasının yanında, önemli bir ekonomik yüke de neden olmaktadır. Rotavirus ishalinin önlenmesinde tek yöntem rotavirus aşılamasıdır. İlk reassortant rotavirus aşısı, tetravalan maymun-insan reassortant rotavirus aşısı (RRTV, Rota-shield) ABD’de 1998’de ruhsat almıştır. Ancak, aşı ile invajinasyon arasında ilişki olduğu gerekçesiyle kısa bir süre içinde kullanımdan kaldırılmıştır. Sonraki yıllarda, iki yeni rotavirus aşısının [monovalan human rotavirus aşısı (HRV, Rotarix) ve pentavalan human-bovine reassortant rotavirus aşısı (PRV, RotaTeq)] etkinliği ve güvenirliliği yaklaşık 130,000 bebekte yapılan geniş çalışmalarla değerlendirilmiştir. Bu çalışmaların sonuçları, her iki yeni rotavirus aşısının, ishale, özellikle ciddi ishale karşı etkin ve güvenli bir korunma sağladığını göstermiştir. Rotavirus aşılarının, rotavirus olgularını (% 74), ağır olguları (% 98) ve hastane yatışlarını (% 96) azaltması beklenmektedir. Rotavirus aşıları ile invaginasyon riskinin artmadığı, gerek ruhsat öncesi çalışmalar, gerekse ruhsat aldıktan sonra yapılan surveyans çalışmaları ile gösterilmiştir. Günümüzde, bu iki yeni rotavirus aşısı ülkemizin de dahil olduğu 90’dan fazla ülkede lisans alarak kullanıma girmiştir. ABD yanında Venezüella, Brezilya, Panama, Meksika ve Avusturya gibi ülkelerde rutin aşı takvimine dahil edilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü, rotavirus aşısının yapıldığı ülkelerde etkin ve güvenilir olduğunu rapor etmektedir. Aşı oral yolla 2 ve 4. ayda olmak üzere 2 dozda (HRV için) veya 2, 4 ve 6. ayda olmak üzere 3 dozda (PRV için) uygulanır. İlk doz bebek 6-12 haftalık iken uygulanmalı ve aşılamaya 12-14 haftadan sonra başlanılmamalıdır ve aşılama 24. haftadan (HRV için) veya 32. haftadan önce (HRV için) tamamlanmalıdır.