Dergiler / Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi / 2019 / Cilt: 29 - Sayı: 3
Kent Saçağındaki Tarım İşletmelerinin Kaynak Kullanım Etkinliğinin Belirlenmesi; Konya ili Örneği
- Sayfa
- 450–457
- DOI
- —
Özet
Tarım işletmelerinde ekonomik rantabilite, üretim amacıyla yer alan sermayenin fırsat maliyetinden daha fazla kar elde edip etmediğini açıklamaktadır. İşletmelerin sürdürülebilirliği açısından kaynakların etkin kullanılması ve rantabilitenin yüksek olması son derece önemlidir. Tarım işletmeleri bulunduğu çevrenin özelliklerine göre farklı yapı göstermekte olup, kent saçağındaki işletmelerin kırsal alandakilere göre farklı olduğu gözlenmektedir. Kentleşmenin baskısı altında kırsal niteliğini kaybettiği için kent saçağındaki tarım işletmelerinin sermaye yapısında bina ve arazi sermayesi açısından önemli farklılıklar bulunmaktadır. Kentsel alan özelliklerinin kısmen görüldüğü kent saçağında tarım arazilerinin arsaya dönüşme beklentisi ve konutların kentsel konut kalitesinde olması bu sermayelerin kırsal alana oranla çok yüksek olmasına neden olmaktadır. Bu durum, işletmelerin rantabilitesini olumsuz yönde etkilemekte olup, çalışmada ekonomik rantabilite %1.16 oranında çok düşük belirlenmiştir. Çalışma alanında tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemine göre 91 örnek belirlenmiştir. Çalışmada, kent saçağındaki tarım arazilerinin teknik etkinliğini belirlemek amacıyla Veri Zarflama Analizinden yararlanılmıştır. Analizde bağımlı değişken olarak ekonomik rantabilite, bağımsız değişken olarak toprak, konut, hayvan, alet-makine sermayeleri, işletme masrafları ve aktif sermaye faizi ele alınmıştır. Analiz sonucunda, incelenen işletmelerde işletme başına ortalama teknik etkinlik skoru yaklaşık 0.59 (0.589) olarak hesaplanmıştır. Bu değer modelde yer alan değişkenlerin % 41 etkinsiz olduğunu açıklamaktadır. Saf teknik etkinlik 0.70, ölçek etkinliği 0.83 olarak belirlenmiştir. Konut ve arazi sermayelerinin yüksek olmasından dolayı meydana gelen ölçek etkinsizliğinin giderilmesi için işletmecilerin kaynakları etkin bir şekilde kullanmasını sağlamak üzere yönlendirilmesi gerekmektedir.
Abstract
The economic profitability explains operational capital usage efficiency of the agricultural enterprises in the urban sprawl according to the opportunity cost. Agricultural enterprises show different structure according to the characteristics of the environment, and it is observed that the enterprises in the urban sprawl are different from those in rural areas. Because of the loss of rural character under the pressure of urbanization, there are significant differences in the capital structure of agricultural enterprises in urban sprawl in terms of building and land capital. In this study, economic profitability is determined as low as 1.16%. In study area, 91 sample enterprises are identified according to stratified random sampling method. Data Envelopment Analysis is used to determine the technical effectiveness of agricultural lands in the urban sprawl. In examined enterprises, the average technical efficiency score per enterprise is calculated as 0.59 (0.589) as a result of the analysis. This value explains that 41% of the variables in the model are inactive. The reason of this ineffectiveness is determined as the interest and depreciation of land and housing capital. Pure technical efficiency ratio which describes the suitability of the combination of the production factors is determined as 0.70 and the scale efficiency which describes the proportional cohesion between production amount and used resources is determined as 0.83. In order to eliminate this inefficiency due to the high level of housing and land capitals, the entrepreneurs should be directed to ensure that they use the resources effectively.