Medyada Annelik Temsilleri ve Anne Savaşları: Haftanın Annesi Yarışma Programının Analizi

Özet

Anne olmak, kadının biyolojik cinsiyetinin kendisine sunduğu, yalnızca kadınlara özgü bir durumdur. Bu nedenle, çoğu zaman kadınlık annelikle özdeşleşleştirilmekte, kadın kimliği anneliğe indirgenmektedir. Annelik, kadının fedakâr, üretken, sevgi dolu ve şefkatli doğasının bir parçası olarak tanımlanır. Annelik, basitçe çocuk sahibi olan kadını işaret etmez, bir dizi toplumsal değer ve rolleri de işaret eder. Bu nedenle Coulter'ın da belirttiği gibi "annelik basitçe biyolojik ya da içkin değildir; aynı zamanda ideolojik ve politik olarak işlev gören toplumsal bir kurumdur" (2010: 571). Feminist perspektif, anneliğe ilişkin genel kanılar, deneyimler ve pratiklerin, geleneksel /ataerkil düşünceye hizmet eden annelik ideolojisi içinde şekillendiğini savunur. Anne olma durumu, hem kadınlara verilen kutsal bir görev, hem de ideal anneliğe ulaşabilmek için yürütülen bir mücadele alanıdır. Feminist çalışmalar içinde gerek teorik düzlemde, gerekse de medyada temsil düzeyinde anneliğe ilişkin çalışmalar önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada annelik ve medyada annelik temsilleri eleştirel perspektiften kısaca tartışılmış ve KanalTürk'te, 2014 yılı Eylül ayında yayınlanmaya başlayan Haftanın Annesi programında annelik temsilleri analiz edilmeye çalışılmıştır. Program, çalışan-ev kadını (evde çalışan) anne, evli-bekâr anne gibi farklı annelik biçimlerinin çatıştığı bir alan olma özelliğine sahiptir. Çalışmada, bu annelik biçimlerinin birbirleriyle nasıl rekabet ettiği ve idealize edilen annelik biçiminin nasıl sunulduğu, çalışan -ev kadını (evde çalışan) anne çatışması üzerinden ortaya konulmaktadır. Türkiye'de de çalışan anne sayısı gün geçtikçe artsa da medyada hala evdeki anne ile çalışan anne arasındaki savaşın devam ettiği görülmektedir.

Abstract

As maternity is a condition unique to women, female identity is often equated with motherhood. Motherhood is defined as part of the selfsacrificing, fertile, nurturing and caring nature of women. Motherhood does not simply refer to having a child, but to a set of social values and roles. As M. Coulter remarked, "Motherhood is not simply biological or innate; it is also a social institution that functions ideologically and politically" (2010: 571). The feminist perspective argues that common thinking and practices regarding motherhood are shaped by the ideology of motherhood that serves the patriarchal belief. Mothering is considered both a divine role for women and also a constant struggle to achieve ideal motherhood. Motherhood research holds an important place within feminist studies at both the theoretical level and also as it is portrayed in the media. In this study, motherhood and the media representations of motherhood were discussed from a critical perspective and the motherhood representations were analysed in the television programme Mother of the Week. The programme is also like a battlefield in which different types of motherhood such as single versus married are in conflict. The study presented how these different types of motherhood competed against each other and how the idealized motherhood type was portrayed. It is seen that the war between stayat-home mothers and the mothers who work outside the home still continues.