İfasına Başlanmış Sürekli Edimli Sözleşmelerde Borçlu Temerrüdü ve Sonuçları

Debtor’s Default and Its Consequences in Continuous Contracts Where Performance Has Already Begun

Özet

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) yürürlüğe girmesine kadar borçlu temerrüdünün sonuçlarına ilişkin hükümlerin ani edimli sözleşmeler odağında düşünülmüş olması bir örtülü boşluk yaratmış ve bu boşluk, ifasına başlanmış sürekli edimli sözleşmelerde temerrüdün sonuçlarını düzenleyen TBK m. 126 ile doldurulmuştur. Anılan düzenleme, ifasına başlanmış bir sürekli edimli sözleşme borçlusunun temerrüde düşmesi üzerine alacaklıya aynen ifa ve gecikme tazminatını veya dilerse, sözleşmeyi feshederek, sözleşmenin süresinden önce sona ermesi sebebiyle uğradığı zararın tazminini talep etme imkanı tanımıştır. İfasına başlanmış sürekli edimli sözleşmelerde temerrüdün sonuçlarının genel hükümler çerçevesinde açıkça ortaya konması olumlu olmakla birlikte, ani edimli sözleşmeler için öngörülen sonuçlarla bir kıyaslama yapılarak, alacaklının temerrütten kaynaklanan haklarında bir daralma olup olmadığı tartışmasını da beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada öncelikle sürekli edimli sözleşme kavramı tanımlanmaya çalışılmış ve ardından TBK m. 126’nın uygulanma şartları ortaya konmuştur. Bu bağlamda ifaya başlama olgusu, TBK m. 126’dan önce uygulanacak bir özel hükmün olup olmadığı ve fesih hakkı özelinde, sözleşmenin devamını çekilmez kılacak bir durumunun oluşmasına ihtiyaç olup olmadığı üzerinde özellikle durulmuştur. Son olarak ise TBK m. 126 uyarınca alacaklıya tanınan haklar incelenerek, alacaklının haklarının ani edimli sözleşmelerdeki temerrüt düzenlemelerine kıyasla sınırlanıp sınırlanmadığı tartışılmıştır.

Abstract

Before the entry into force of Turkish Code of Obligations numbered 6098 (TCO), consequences of debtor’s default had always been considered in terms of a sudden act contract which created an implied legal gap that is finally filled by Art. 126 TCO. Creditor in a continuous contract where performance has begun, is allowed as per Art. 126 TCO, to choose between the performance of contract along with damages for delay and termination of contract accompanied by damages for early termination. Even though it is favorable that consequences of debtor’s default are regulated under general provisions of TCO, it raised some questions as to whether creditor’s rights were restricted compared to those it would have in a sudden act contract. This article first aims to define what a continuous contract stands for and elaborates conditions required for application of Art. 126 TCO. To this end, answers as to when the performance shall begin, whether there is a specific provision that prevails and in terms of termination, whether further execution of contract can still be expected shall be sought. On a final note, creditor’s rights shall be examined and the issue of whether there is any restriction or not shall be discussed.