Fikri Mülkiyet Haklarının AİHM Kararlarına Göre Korunması

Özet

Geçtiğimiz yüzyılda ekonomik faaliyetlerin niteliğinde yaşanan değişimle beraber, devletler iç hukuklarında ticari hayatı ilgilendiren yeni düzenlemeler yapmak durumunda kalmıştır. Söz konusu düzenlemelerin, ticari gelişimde rol oynayan sair etkenlerin teşvik edilmesi amacına yöneldiği ifade edilebilir. Bu doğrultuda özellikle üretim faaliyetlerinin makineleşmesi, serileşmesi, otomatikleşmesi ve entegrasyonu gibi konularda çalışma yapılarak ilerleme sağlanması hedeflenmiştir. Üretime, ticarete ve ekonomiye katkı sağlayabilecek fikir sahiplerinin ödüllendirilmesinin ve hukuken korunmasının pragmatik önemi burada yatmaktadır. İşte fikri mülkiyet hukuku çatısı altında yer alan sınai mülkiyet kavramı, üretim açısından önemli olan buluş ve tasarım gibi birtakım değerler açısından gündeme gelir. Fakat belirtilmelidir ki fikri ürünler; ticari meta olarak değerlendirilebilmelerinin yanında, fikir sahipleri için aynı zamanda “manevi bir değer” de ifade eder. Nitekim sinema yahut tiyatro senaryosu gibi eserler, yüksek miktarda ekonomik değeri haiz olabildiği gibi manevi açıdan da önem ifade etmektedir. Fikri mülkiyet hukuku, bu doğrultuda sanatı da gözetmiş ve içerdiği telif hakkı ve komşu hak kavramları ile sanatçıyı koruma altına almıştır. Bu çalışmanın birinci bölümünde, yukarıda örnekleri verilen hakların klasik mülkiyet hakkı düşüncesinden farklı olan özellikli yanları kısaca izah edilmiş ve ikinci bölümde ise fikri mülkiyet haklarının AİHM yargılamalarında yararlanmakta olduğu koruma açıklanmıştır.

Abstract

Due to the transformation of economic activities in the last century, governments have been forced to make new regulations concerning commercial life in their domestic law. It is possible to argue that the reason behind making some of the said regulations is to exhortate the factors that play a role in commercial development. In this context, making innovations and finding new methods in mechanization, serialization, automation and integration in stage of production is aimed. The pragmatic importance of awarding and granting legal protection to the intellectual properties’ owners who own an intellectual asset that can contribute to production of goods, trade and economy lies here. The concept of industrial property, which is under the umbrella of intellectual property law, usually comes up in terms of assets such as inventions or designs which are important to production. However, it should be noted that being deemed as a commercial commodity, an intellectual asset can also has a moral value for its owner. As a matter of fact, artworks such as theatre scripts or photos can have both a high economic and high moral value. Intellectual property law, in this respect, considers also the art and protects the artist with the scope of copyright and neighboring right concepts. In the first part of this study, the features of the rights given above, which are different from the classical concept of property rights, are briefly explained and in the second part, the protection of intellectual property rights before of the ECHR is explained.