Dergiler / KONURALP TIP DERGİSİ / 2019 / Cilt: 11 - Sayı: 3
17. Yüzyılda Bir Kadın Cerrah: Küpeli Saliha Hatun ve Cerrahileri İlgili Rıza Formlarının Değerlendirilmesi
- Dergi
- KONURALP TIP DERGİSİ
- Sayfa
- 468–474
- DOI
- —
Özet
Amaç: Dünyanın pek çok yerinde olduğu gibi, Osmanlı Devletinde de cerrahi uygulamalar hekimler tarafından değil cerrahlar tarafından gerçekleştirilmiştir. Tıp ve cerrahi, ortaya çıktıklarından bu yana erkeklerin tekelinde gibi görünsede, literatür kadın hekimlerin ve cerrahların da uzun bir geçmişe sahip olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, 17. yüzyılda yaşayan ve Küpeli adı ile bilinen Saliha Hatun hakkında bilgi edinmek ve Üsküdar Şer‘iyye Sicilleri’nde ki mevcut belgelere dayanarak, cerrahi müdahalelerle ilgili rıza senetleri değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Yöntem: Üsküdar Şer‘iyye Sicilleri’nden Saliha Hatun'a ait rıza belgeleri incelenmiştir. Seçilen belgelerin transkiripsiyonları ve türkçe çevileri yapılarak tasnif edilmiştir. Belgeler ayrı ayrı değerlendilmiştir. Bulgular: Saliha Hatun Cerrahide hazıktı ve meslektaşları arasında üstün bir pozisyonda idi. Bu çalışmanın amacı için incelediğimiz onam formları, 17. yüzyılda pratik yapan bir kadın cerrahın olduğunu ve hastaları ile ameliyatlar yaptığını ve onam formlarını imzaladığını göstermektedir. Hastaların çoğu fıtık tedavisi için onu ziyaret etti. Sonuç: Şer‘iyye Sicilleri’nden bulunan rıza senetlerine dair belgeler, 17. yüzyılda Küpeli Saliha Hatun isimli kadın cerrahın varlığına dair kanıt sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı doğrultusunda incelenen onay formları Saliha Hatun'un fıtık ameliyatlarında ustalaştığını göstermektedir. Bu aynı zamanda, Osmanlı kadınlarının bu çağlarda sahip olduğu etkin rol ve pozisyonu gösteren önemli kanıtlar niteliğindedir.
Abstract
Objective: As in many places in the world, surgical practices in the Ottoman Empire as well were performed not by physicians but surgeons. Even it seems that medicine and surgery have been dominated by males from their appearance, the literature shows that the appearances of female physicians and surgeons date back to old times. In this Study, Based on the knowledge achieved on Saliha Hatun, lived in the 17th century and known with the name Kupeli, and on documents available in Uskudar Shari'a Court Records, consent notes of surgical interventions were evaluated in this study. Methods: The consent documents of Saliha Hatun from Uskudar Shari'a Court Records were examined.The transcriptions of selected consent documents of Saliha Hatun were translated into Turkish and assorted. The documents were separately evaluated. Results: Saliha Hatun was hazık in surgery and had a superior position among her peers. The consent forms we examined for the purpose of this study show that there was a female surgeon practicing in the 17th century, and she was performing surgeries and signing consent forms with her patients. The majority of patients visited her for the treatment of hernia. Conclusions: The documents of consent notes, supplied from Court Records, provides evidence of the presence of a female surgeon named Saliha Hatun in the 17th century. The consent forms examined for the purpose of this study show that Saliha Hatun was adept at hernia operations This evidence also shows that Ottoman females had effective roles and positions in these eras.