İNGİLTERE’DE ON YEDİNCİ YÜZYIL DEVRİMLER ÇAĞI VE PARLAMENTARİZMİN GELİŞİMİ DOĞRULTUSUNDA BÜTÇE HAKKI

Özet

Bütçe hakkı kavramı, tarihsel olarak parlamentarizmin ve demokrasinin gelişimi ile ortaya çıkmıştır. Bu bakımdan bütçe hakkı, Batı Avrupa’da monarkların vergileri belirleme ve toplama konusunda parlamentoya ve dolayısıyla halka danışması ve daha sonrasında bu hakkın tamamen parlamentonun belirleyiciliğinde olduğu bir süreçler dizi ile gelişmiştir. İngiltere’de bütçe hakkı, özellikle 17. yüzyılda meydana gelen siyasi ve ekonomik devrimlerle yakından bağlantılıdır. İngiliz toplumsal, ekonomik ve siyasal düzeninin merkezinde gerçekleşen devrimler, zaman içerisinde parlamentarizmin ilerlemesinde ve sanayi devriminin patlak vermesinde önemli bir rol oynamıştır. İngiliz devrimlerinden başlıca ikisi ve bunlardan sonra yaşanan olaylar, monarkların vergileme başta olmak üzere birçok görev ve yetkilerinin parlamentolara geçmesi ile sonuçlanmıştır. Bundan sonra parlamento, halkın temsil edildiği siyasal kurum olarak bütçenin onaylandığı, hükümete yetki verildiği, denetlendiği demokratik bir yapı haline gelmiştir. Bu çalışmada da İngiltere’de 17. yüzyılda yaşanan devrimler çağı bağlamında, bu devrimlerin parlamentarizm ve bütçe hakkı üzerindeki etkisi belirlenmek istenmektedir. Bunun için konunun açıklanmasında, İngiliz devrimlerinin ayrıntılı bir siyasal, ekonomik ve toplumsal analizinin yapılması da amaçlanmaktadır.