Yeni gelişmeler ışığında Ağ hiyerarşisi, ölçü süreleri ve duyarlık ölçütlerinin incelenmesi

(An overview of network hierarchy, observation time spans and precision criteria of in view of the recent developments)

Özet

Uzay tabanlı jeodezik ölçü teknikleri 1990’lı yılların başlarında tekâmülünü tamamlamakla birlikte, uygulamaya dönük gelişmeler halen büyük bir hızla devam etmektedir. Yersel ölçülerden uydu tabanlı ölçü sistemlerine geçiş sürecinde karşılaşılan birtakım sorunlar günümüzde mevcut değildir. Özellikle GPS ölçülerinin baz uzunluğuna bağlı hatalarında oldukça iyileşme sağlanmış, iyileşen yörünge parametreleri ve atmosferik modelleme teknikleriyle daha uzun bazların daha kısa süreyle ve de daha duyarlı olarak hesaplanabilmesi olanağı doğmuştur. Bu anlamda, yersel ağlar için öngörülen ölçütlerin doğrudan uydu tekniklerine dayalı ağlar için uygulanması uygun değildir. Yatay kontrol ağlarının aksine uydu tabanlı yersel ağlarda uzun bazların ölçülebilmesi olanaklı olduğundan hataların yayılması söz konusu değildir. Bilakis, bu tür ağlarda olması gerekenden fazla ağ hiyerarşisi oluşturulduğu takdirde hataların birikmesi söz konusu olmaktadır. Bu çalışmada, Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği (BÖHHBÜY) kapsamındaki ağ hiyerarşisi ile ön görülen ölçü süreleri ve duyarlık ölçütleri, TUTGA (Türkiye Ulusal Temel GPS Ağı), TUSAGA (Türkiye Ulusal Sabit GPS İstasyonları Ağı) ve TUSAGA-Aktif ile günümüz ölçü duyarlıkları kapsamında incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, BÖHHBÜY’ nde ön görülen ölçü süreleri ve baz uzunluğu sınırlamalarının günümüz koşullarında yeniden ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Abstract

While space-based geodetic measurements techniques matured in the early 1990s, application oriented developments are still on the way. On the other hand, the problems encountered during the transition from the terrestrial measurements to spacebased techniques do not exist any more. In particular, baseline length dependency of the errors has been improved and it was made possible to obtain better precision over longer baselines in shorter observation spans. In this respect, it is not appropriate to directly transfer the precision criteria conceived for terrestrial network to the space-based networks. The errors in space-based networks do not propagate over longer baselines in contrast to the terrestrial networks. On the contrary, any subnetwork hierarchy more than necessary is the main cause of precision loss. In this study, the network hierarchy and observation duration requirements within the bylaw titled “The Production of Large-Scale Maps and Mapping Information (PLSMMI) are examined with respect to TUTGA, TUSAGA, TUSAGA-Active and the current observation accuracy. Results suggest that updating and revising the current requirements of the relevant Bylaw is necessary.