INSPIRE Direktifi kapsamında Avrupa yersel referans sistemi-1989 ve Türkiye Ulusal referans çerçevesinin incelenmesi

Investigation of European terrestrial reference system-1989 and Turkish national reference frame within INSPIRE directive

Özet

Avrupa Yersel Referans Sistemi-89 (ETRS-89) levha tabanlı bir referans sistemi olup, ITRF-89'a dayalı olarak tanımlanmıştır. Avrupa kıtasının çok büyük bir bölümü Avrasya levhasında yer aldığından, genel Avrupa coğrafyasına göre uygun sayılabilecek söz konusu referans sisteminin, ülkemizde uygulanmasında tektonik özelliklerden kaynaklanan bazı sınırlamalar mevcuttur. Avrupa Coğrafi Bilgi Altyapısı (INSPIRE) direktifi referans çerçeveleri konusunda çeşitli standartlar getirmekle birlikte söz konusu standartların ülkemizde zaman zaman yanlış veya eksik yorumlandığı gözlenmektedir. Bunun yanında, ülkemiz ulusal referans çerçevesi TUREF (Türkiye Ulusal Referans Çerçevesi) ise ITRF-96'ya dayalı olup, ETRS-89 ile olan dönüşüm ilişkilerinin ele alınmasında yarar görülmektedir. Zira, ETRS-89 ile TUREF arasındaki farklar ITRF-96 ile ITRF-89 arasındaki dönüşüm parametrelerine ve bunların yıllık değişimlerine, Avrasya levhasının SN D (Sıfır-Net-Dönüklük) koşulunu sağlayan bir çerçevedeki dönüklüklerine ve referans epoğuna bağlı olarak değişmektedir. Bu çalışmada INSPIRE direktifi referans çerçeve tanımlaması ve Türkiye açısından incelenmiş, ETRS-89 ile ITRF-96 ilişkisi açıklanmış ve son olarak da TUREF ve ETRS-89 arasındaki farklara değinilmiştir. Elde edilen sonuçlar ITRF-96 ile ITRF-89 arasındaki farkların Türkiye ve çevresinde yukarı, sağa ve yükseklik bileşeni için sırasıyla 8, 2 ve 1.5 cm dolayında olduğunu buna karşın Avrasya levha hız modelinin koordinatlar üzerindeki yıllık etkisinin ise yukarı bileşeninde 24-26 mm/yıl iken sağa bileşeninde 10-15 mm/yıl arasında değiştiğini ortaya koymaktadır.

Abstract

European Terrestrial Reference System-89 is plate-fixed reference system which is based on ITRF-89. While this reference system could be considered appropriate due to the fact that most of the European continent takes place in Eurasia plate, it has certain limitations in Turkey in terms of applicibility arising from the geographic location. Although INPIRE directive put standards on reference frame, sometimes it is observed that these directives are misinterpreted. On the other hand, our national reference frame TUREF is based on ITRF-96 and it is considered useful to investigate the transformation equations to ETRS-89 since the differences between two systems depend on the transformation parameters between ITRF-96 and ITRF-89 and their annual rates, the rotation of Eurasia with respect to a No-Net-Rotation frame and the reference epoch. In this study, INSPIRE directive was investigated in terms of reference frames and applicability in Turkey, the functional relation between ETRS-89 and ITRF-96 is examined and the differences between ETRS-89 and TUREF were explored. The results show that while the differences between ITRF-96 and ITRF-89 is at the order of 8 cm, 2 cm and 1.5 cm for the north, east and up components, respectively, the effect of Eurasia plate model on Turkey is about 24-26 mm/yr and 10-15 mm/yr for the North and east components.