Ulusal ortofoto bilgi sistemi tasarımı: Türkiye örneği

Özet

Günümüzde, uzaysal ve yersel konum bilgisine olan gereksinimin artmasına paralel olarak kamu kurum ve kuruluşlarında yüksek çözünürlüklü uydu görüntüsü kullanımına yönelik talep her geçen gün artmaktadır. Alınan uydu görüntüleri, başta lisans ve telif hakkı konularının getirdiği kısıtlar olmak üzere çeşitli nedenlerden ötürü yeterince paylaşılamamakta, bu durumun yanı sıra kurumlar arasında yeterli koordinasyonun olmamasından ötürü tamamen veya kısmen örtüşen coğrafi alanlarda aynı veya benzer özellikte görüntü alımları yapılmaktadır. Diğer taraftan, 1950’li yıllardan bu yana devam etmekte olan hava fotoğrafçılığı, sayısal kameraların kullanımıyla uydu görüntüleri ile yarışır duruma gelmiş olup daha yüksek mekânsal çözünürlük ve konumsal doğruluğa sahip ortofotoların üretimi de olanaklı hale gelmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, ülke kaynaklarının etkin kullanımını sağlamak ve ihtiyaç duyulan uydu görüntüsü ya da hava fotoğrafına dayalı temel altlık coğrafi veri katmanını oluşturmak üzere Ulusal Ortofoto Bilgi Sisteminin kurulması düşünülmüştür. Bir tasarruf projesi niteliğindeki bu sistem sayesinde sayısal hava fotoğrafı verisinin temini kolaylaşacak, böylece kurumlarımızdaki projelerin sürekliliği sağlanacak ve yatırımların atıl kalması önlenecektir. Ulusal Ortofoto Bilgi Sisteminin tasarlanabilmesi ve maliyet etkinliğinin araştırılması amacıyla kamu kurumları, üniversiteler ve belediyelerin yüksek çözünürlüklü uydu görüntüsü ve hava fotoğrafı talepleri incelenmiş, bu bulgular ışığında ülke çapında 1/5.000 ölçekli topografik harita üretiminin gerektirdiği çözünürlük ve doğrulukta temel ortofoto veri setinin oluşturulması ve dört senede bir güncellenmesinin uygun olduğu ortaya konmuştur. Sistem için hazırlanan fizibilite raporunda teknik, ekonomik ve sosyal analizlere yer verilmiş, ayrıca hava fotoğrafı çekim planlamasından üretim ve paylaşıma kadar tüm sürecin katılımcı ve taleplere cevap verir şekilde işleyebilmesi amacıyla Bakanlıklararası Harita İşlerini Koordinasyon ve Planlama Kurulu (BHİKPK) altında üretici ve ana kullanıcı kurum temsilcilerinin yer aldığı bir alt komisyonun kurulması önerilmiştir. Önerilen sistemin başarıya ulaşmasında kritik olan projenin çeşitli aşamalarında gerekli olan kurumlar arası birlikte çalışılabilirliğin sağlanmasıdır. Bu durum bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) projelerinde başarıya ulaşmak için konunun sadece teknik açıdan ele alınmasının yeterli olmadığını göstermekte ve iş süreçlerinin gözden geçirilmesi, ayrıca yasal ve idari düzenlemelerin belirlenmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Abstract

In parallel to the increase in need for space-based or terrestial location information at present, public institutions’ demand to use high resolution satellite images have been increasing day by day. Among public institutions, purchased satellite data can not be shared sufficiently due to several reasons, primarily the limitations caused by licence and copyright issues, and besides this, because of insufficient coordination, similar or same satellite images for wholly or partially overlapping areas can be purchased also. On the other hand, aerial photography, which has been continuing since 1950s, with the use of digital cameras onboard can now challenge with satellite images, and even the production of orthophotos having better spatial resolution and coordinate accuracy have become possible. Regarding this situation, to support efficient use of public resources and to generate basic geographic data layer based on satellite images or aerial photographs, establishment of National Orthophoto Information System has been proposed. By means of this system leading to careful use of resources, it will be easier to supply and obtain aerial photographs, so that sustainability of projects will be ensured and prior investments will not be inactive in the institutions. To be able to design and analyse the cost effectiveness of National Orthophoto Information System, needs of public institutions, universities and municipalities for high resolution satellite images and aerial photographs had been investigated, and regarding the outcomes it has been found out that generation of nation-wide basic orthophoto data set meeting necessary resolution and accuracy specifications required for 1:5.000-scaled topographic map production, and its update at every 4 years is suitable. In the feasibility report prepared for the system; technical, economical and social analyses were included and also formation of a sub-committee under Council of Coordination and Planning of Inter- ministerial Map Works (BHİKPK) and involving the representatives of producer and main user institutions was proposed to sustain an interactive and demand oriented process from acquisition to production and sharing of aerial photographs. The critical factor for the success of proposed system is ensure interoperability among institutions that is required at several stages of the project. This situation shows us that to succeed in information and communication technologies (ICT) projects; it is not sufficient to analyse the subject from technical perspective only, and there is a strong necessity to examine business processes and also to define legal and administrative regulations.