Sporda ve Egzersiz Ortamında Doping Kullanımına İlişkin Ahlaktan Uzaklaşma ve Öz Düzenleyici Yeterlik Ölçeklerinin Türk Kültürüne Uyarlanması

The Adaptation of Moral Disengagement Scale and Self-Regulatory Efficacy Scale Related to Doping in Sport and Exercise Environments into Turkish Culture

Özet

Bu araştırmanın amacı, Boardley ve arkadaşları (2018) tarafından geliştirilen Doping Ahlaktan Uzaklaşma (DAU), Doping Ahlaktan Uzaklaşma-Kısa Form (DAU-KF) ve Doping Öz Düzenleyici Yeterlik (DÖDY) ölçeklerini Türkçeye çevirmek, sporcu ve egzersiz ortamında faktör yapılarını analiz etmek ve ölçme eşdeğerliklerini test etmektir. Araştırmaya, lisanslı sporcular (Sporcu Grubu, n=251) ve sporcu olmayan ancak düzenli olarak egzersiz salonlarına devam eden (Egzersiz Grubu, n=127) olmak üzere iki farklı grup dahil edilmiştir. Sporcuların haftalık antrenmana devam ettiği gün ortalaması 4,75±1,36 gün, günlük antrenman süre ortalaması ise 123,58±42,92 dakikadır. Sporcu grubunun yaş ortalaması 23,40±5,26, spor yaşı 9,86±5,57 yıldır. Egzersiz grubunun haftalık salona devam ettiği gün ortalaması 3,92±1,26 gün, günlük egzersiz süresi 92,75±40,92 dakikadır. Egzersiz grubunun yaş ortalaması 29,31±7,89 olarak bulunmuştur. Ölçeklerin çevirisi için Beaton ve ark. (2000) tarafından önerilen basamaklar takip edilmiştir. Ölçeklerin faktör yapısı ve ölçme eşdeğerliği IBM AMOS™ programında Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçeklerin faktör yapısı, egzersiz ve sporcu grupları birlikte ve ayrı ayrı olmak üzere analiz edilmiştir. DFA sonuçları, her iki durum için iyi düzeyde uyum indeksleri ortaya koymuştur. Sonuç olarak, DAU, DAU-KF ve DÖDY ölçeklerinin hem Türk sporcular hem de spor yapmayıp düzenli olarak egzersiz salonlarına devam eden bireylerin doping kullanımına ilişkin ahlaktan uzaklaşma ve öz düzenleyici yeterlik inançlarını ölçebilecek araçlar olduğu belirlenmiştir.

Abstract

The aim of this study was to translate Doping Moral Disengagement Scale (DMDS), Doping Moral Disengagement Scale-Short Form (DMDS-SF), and Doping Self-Regulatory Efficacy Scale (DSRES), developed by Boardley et al. (2018), to analyze their factor structure in two groups including exercisers and athletes, and to test the measurement invariances between genders and groups. Two separate groups were recruited including athletes (Athlete Group, n=251), and non-athletes doing regular exercises in fitness centers (Exercise Group, n=127). The mean score of the training day per week was 4,75±1,36 day, the training duration per day was 123,58±42,92 minutes. The age mean of athletes was 23,40±5,26 while their experience was 9,86±5,57 year. The age means of exercise group was 29,31±7,89. The stages suggested by Beaton et al. (2000) was followed for the translation process. The factor structure and measurement invariance were analyzed by using Confirmatory Factor Analysis in IBM AMOS ™. The factor structures of the scales were analyzed for exercisers and athletes both separately and together. In two cases, CFA results provided good fit indices. Consequently, DMDS, DMDS-SF, and DSRES were the measurements that could assess doping moral disengagement and self-regulatory efficacy beliefs of both Turkish athletes and exercisers regularly carrying on fitness centers.