Çariçe Katerina’nın Rus Kadın Eğitimine Sağladığı Bir Katkı -Smolniy Enstitüsü (1764-1919)

A Contribution of Tsarist Catherine II to Russian Women’s Education -Institute of Smolny (1764-1919)-

Özet

18. yüzyılda Aydınlanma Çağı boyunca fikir, sanat ve bilim insanları gibi bazı hükümdarlar da çağın getirdiği ilkeleri benimsemiştir. Hatta Avusturya İmparatoru II. Joseph, Prusya Kralı Büyük Frederick bunlar içerisinde başı çekmiştir. Aralarında Büyük Katerina’nın da bulunduğu bu hükümdarların “Aydın Despotizmi” adı da verilen anlayışları ülkelerinde birçok yeni gelişmenin önünü açmıştır. Bu aydın despotlar bir taraftan aydınları destekleyerek yeniliklere kapı aralarken bir yandan da demir yumrukla ülkelerini idare etmeyi bilmiştir. İkinci Katerina, gerçekleştirmiş olduğu diğer reformların yanı sıra, Rusya’da kadın eğitimine yönelik yapmış olduğu çalışmalar ile dünyada kadın eğitiminin öncü simalarından birisi olmayı başarmıştır. Bu çalışmada İkinci Katerina’nın Rusya’daki kız çocukların eğitimi için 1764’te açtığı “Soylu Genç Kızlar Enstitüsü”, diğer adı ile “Smolniy Enstitüsü”, ele alınmıştır. Çalışmada ağırlıklı olarak Rusça ve kısmen Türkçe kaynaklardan yararlanılmıştır. İlk olarak Birinci Petro’dan İkinci Katerina’ya kadar geçen süre zarfında Rusya’nın eğitim sürecinin geçirmiş olduğu evre ele alınmış; ardından da Smolniy Entitüsü değerlendirilmiştir. Böylece Rusya’da açılan bu kadın eğitim kurumunun o tarihlerde yerine getirdiği misyon ortaya konulmaya çalışılmıştır. Günümüzde zaman zaman Türkiye’de de tartışılan kadınların kendilerine özgü eğitim kurumlarında eğitim alması fikrinin ortaya çıkma nedenleri Rusya özelinde aktarılmıştır.

Abstract

Throughout the Age of Enlightenment in the 18th century, some rulers as well as intellectuals, artistst and scientists adopted some of the principles of the age. The Austrian Emperor Joseph II, the King of Prussia Frederick theGreat, even took the lead. The understanding of these rulers, including the Great Catherine, called “Despotism of theEnlightenment” paved the way for many new developments in their countries. These enlightened despots, on the onehand, supported the intellectuals and opened the door to innovations, while at the same time they managed to managetheir countries with iron fists. In addition to the other reforms she carried out, Catherine II succeeded in becoming oneof the pioneers of women’s education in the world with her studies on women’s education in Russia.In this study, the “The Institute of Noble Young Girls” also called “Institute of Smolny” which was opened byCatherine II in 1764 for the education of girls in Russia, is discussed. In this study, mainly Russian and partly Turkishsources were used. Firstly, the phase of Russia's education process from the Petro I to the Catherine II was discussed;and then Institute of Smolny was evaluated. Thus, it was tried to put forward the mission of this women's educationinstitution which was opened in Russia at that time. Today from time to time discussed also in Turkey, the causes ofemergence of the idea of women receiving education in their own educational institutions were transferred in theexample of Russia.