Dergiler / Tarih ve Gelecek Dergisi / 2019 / Cilt: 5 - Sayı: 1
Sevakin: Osmanlı İmparatorluğu’nda Kuzeydoğu Afrika Limanı
- Sayfa
- 63–78
- DOI
- —
Özet
Osmanlı eyaleti olan Habeş'in merkezlerinden biri varsayılan ve Afrika içleri ile Hicaz, HintOkyanusu ve Mısır arasındaki ticarete büyük bir antrepo olan Sevakin'in zirve dönemi, on altıncıyüzyılın ortaları ile on dokuzuncu yüzyılın başları arasında Osmanlılar tarafından doğrudan yönetildiği döneme denk gelir. Her ne kadar Sevakin tarihinin birkaç dizi kısa çalışmaları bulunsa da,bunlar nadiren Osmanlıca kaynaklarda yer almaktadır. Daha derinine bakılacak olursa bu limanınAfrika'nın iç kesimlerinde sadece bir Osmanlı denetim karakolu olduğu varsayılmakla birlikte,1Sevakin Hadriba elitinin şehir hayatında ki rolüne daha fazla önem veren araştırmalar, kontrolündeoldukları Osmanlı bağlamına daha az dikkat etmiştir.2 Bu yazıda Osmanlı bulgularına dayananOsmanlı yönetimi altında ki Sevakin'in gelişmesine genel bir bakış açısı sunuyorum.3 Bunların elbette kendi riskleri vardır, çünkü Osmanlı arşiv belgeleri büyük oranda İstanbul'dan görevlilerin, askeri durumun ve takviye taleplerinin atanması ile ilgili rapor veya emirlerden oluşmaktadır.Limanda yada ilde ki Osmanlı mali kayıtlarının hiç biri gün ışığına çıkmadığından belgelerde ticaret nadiren belirgindir. 1655 yılında Sevakin'de ki ayaklanma raporları ve gezgin Evliya Çelebi'nin 20 yıl sonra yaptığı ziyaretin ifadesi olan edebi kaynaklar, en az 17. Yüzyıl boyunca sosyal veekonomik tarihe daha fazla ışık tuttu. Osmanlı delilleri, Akdeniz dünyasında varlığını sürdürebilenkısıtlı sayıdakilerle karşılaştırılabilir olmasına rağmen Sevakin tarihi için temel kaynağımızdır.
Abstract
Capital of the Ottoman province of Habeş and major entrepot for trade between the Africaninterior and the Hijaz, the Indian Ocean, and Egypt, Suakin’s apogee largely coincided with itsdirect rule by the Ottmans between the early to mid sixteenth century and the early nineteenthcentury. Although a number of short studies of the history of Sualin have been written, these haverarely referred to the pertinent Ottoman language sources. Older scholarship thus tended to assumethe port was merely a remote Ottoman outpost, cut off from its African hinterland, while researchthat has given more prominence to the role of Suakin’s Hadariba elite in the life of the city haspaid less attention to the Ottoman context in which they operated. In this essay, I offer an overviewof Suakin’s development under Ottoman rule drawing on the Ottoman materials. These of coursehave their own perils fort he Ottoman archival documents largely consist of reports to or ordersfrom Istanbul, usually concerning the appointment of officals, the military situation, and requestsfor reinforcements. Trade is rarely prominent in the documents, as none of the Ottoman financialrecords of the port or province have come to light. Literary sources, in the form of reports of revolt in Sualin in 1655 and the traveler Evliya Çelebi’s account of his visit some two decades later,shed more light on social and economic history, at least fort he seventeenth century. The Ottomanevidence, scant thought it may be compared to that surviving for the Mediterranean world, is ourprime source fort he history of Suakin.