XV. Asırda Bitlis ve Çevresinin Siyasi Tarihi

Özet

Bitlis, önemli ticaret geçiş noktasında bulunan stratejik bir yerdi. Tarih boyunca birçok uygarlığa ve devlete ev sahipliği yaptı. Bu özelliğinden dolayı bölgede sürekli hâkimiyet mücadeleleri yaşanmıştı. Özellikle Rojki Emirliği, Timurlu-Kara Koyunlu ve Kara Koyunlu-Akkoyunlular XV. Bitlis’e hâkim olmaya çalışmışlardı. Rojki Emirleri, çatışmaları Bitlis’ten uzaklaştırmak için Timurlulara tabii oldu. Ancak Timurlular bölgeden çekildikleri zaman kent üzerinde Kara Koyunlular etkili oldu. Rojki Emirlerinden Şemseddin, Bitlis’in Karakoyunluların akınlarından korumak için Kara Yusuf’un kızıyla evlendi. Bunun yanında Van Gölü havzasını ele geçirmeleri hususunda Karakoyunlulara yardım etti. Bitlis Emirleriyle Kara Koyunlu ilişkisi, Kara Yusuf’un evlatları zamanında çatışma ekseninde devam etti. Bu çatışmaların temel sebebi Timurlular Kara Koyunlular üzerine sefere çıkınca Bitlis Emirlerinin Timurlulara bağlanmasıydı. Akkoyunlular bölgesel bir güç olunca Bitlis Emirliği, Kara Koyunlu ile Akkoyunlu mücadelesi arasında kaldı. Bu mücadeleler Bitlis Emirlerinin yanı sıra yörede yaşayan Müslüman ve Gayrimüslim halkı da derinden etkilemekteydi. Bu çalışma, XV. yüzyılda Bitlis ve çevresinde devletlerin hâkimiyet mücadelelerinin Bitlis Rojki Emirliğine ve yörede yaşayan halka etkilerini incelemektedir.

Abstract

Bitlis was a strategic place located at an important transit-trade passage that hosted many civilizations and states throughout history. Because of this feature, many struggles were taken place for capturing the city. Especially Rojki Emirate, Timurid-Qara Qoyunid and Qara Qoyunid-Aqqoyunid tried to dominate Bitlis in the 15th century. But the Qara Qoyunids were influence over the city, when the Timurids withdrew from the region. Şemseddin, one of the Rojki Emirs, married to the daughter of Kara Yusuf in order to prevent Bitlis from the Qara Qoyunids incursions. Besides, he provided logistical support to the Qara Qoyunids for capturing the Van Lake basin. The relationship between the Bitlis Emirs and Qara Qoyunids continued on the axis of conflict during the time of the children of Qara Yusuf. The main reason of this conflicts was that the Bitlis Emirs were obeyed to the Timurids when the Timurids advanced on the Qara Qoyunids. When the Aqqoyunids became a regional power, Bitlis Emirate was stayed between the Qara Qoyunid and Aqqoyunid struggle. The Bitlis Emirs and also the Muslim and non-Muslim population of the region were influenced these struggles deeply. This study examines the effects of the struggles of the states for domination of the Bitlis and its surroundings on the Bitlis Rojki Emirate and the people living in the region.