Osmanlı Devletini Kurtarma Planı: Osmanlıcılık

Özet

Osmanlı Devleti 19. Yüzyıla kadar batılı tarzda görülen bir fikri oluşum içine girmemiştir. Batıda Fransız İhtilalının çıkmasıyla milliyetçilik akımları özellikle çok uluslu bir devlet olan Osmanlı’da etkisini gösterdi. Osmanlı devlet adamları ve aydınları bu durumdan Osmanlının kurtuluşu için batılı tarzda bir fikrî harekette bulundular. Bu fikir Osmanlıcılık olarak ifade ediliyordu. Bu tespit daha önceki devlet adamları ve padişahlarda Osmanlıcı fikirler olmadığı şeklinde anlaşılmamalı, belki Osmanlı devletinin tebaası olmak sebebiyle aynı milletin ferdi olunması fikrinin Tanzimat’la birlikte sistemleştirdiğini ifade etmektedir. Osmanlının dağılmaktan kurtuluşu için dönemin yönetici ve düşünürlerince ortaya atılan ve uygulanan Osmanlıcılık idealinin dayandığı fikrî ve sosyal temeller neydi? Osmanlıcılık fikrinin savunucuları kimlerdi? Osmanlıcılık hareketinin idarî, hukukî, eğitim ve edebiyattaki uygulamaları nasıldı? Bu fikrin Osmanlıda karşılığı ne oldu? Ya da daha açık bir ifade ile tasavvur edilen Osmanlı milleti niçin var edilemedi ve Osmanlı devletini kurtaramadı. Bu hedefe ulaşılamayınca bu tasavvurun fikir babaları Osmanlı Devleti’ni kurtarma için hangi yeni ideallere yöneldiler? Bu makalenin amacı bu ve buna benzer birçok soruları cevaplandırmak, Osmanlıcılık fikrinin serüveni hakkında bilgi vermektir.

Abstract

The Ottoman State did not enter into an intellectual formation that was seen in western styleuntil 19th century. With the outbreak of the French Revolution in the West, the nationalist movements were particularly effective in the Ottoman Empire, which was a multinational state. Ottomanstatesmen and intellectuals made a Western-style intellectual movement for the liberation of theOttomans from this situation. This idea was expressed as Ottomanism. It should not be understoodthat there were no Ottomanist ideas with the previous statesmen and sultans, but may be, it shouldbe understood that the idea of being a member of the same nation because of being the subjects ofthe Ottoman state was systemized with Tanzimat.What were the intellectual and social foundations on which the Ottomanism ideal was basedon and applied by the rulers and thinkers of the period for the liberation of the Ottoman? Who werethe defenders of the idea of Ottomanism? What were the administrative, legal, educational and literary applications of the Ottomanism movement? What was the response of this idea in the OttomanState? In other words, why the Ottoman nation could not be created and could not save the Ottomanstate. When this goal was not achieved, what new ideals did the fathers of this imagination turn toto save the Ottoman Empire? The aim of this article is to answer these and many other questionsand to give information about the adventure of Ottomanism.