Dergiler / Tarih ve Gelecek Dergisi / 2019 / Cilt: 5 - Sayı: 2
“Arada Kalmak”: Kalıcı Bir Liminalite Örneği Olarak Türk Modernleşmesi
- Sayfa
- 203–222
- DOI
- —
Özet
Bu çalışma, 19. yüzyılın Türk modernleşmesi için bir geçiş dönemi olduğu iddiasındadır. Osmanlı Devleti’nin bu geçiş dönemine Batı Avrupa’dan farklı olarak toplumsal ve kültürel dinamiklerin etkisiyle şekillenen ve uzunca bir sürece yayılan aşamalar yerine, oldukça kısa bir sürede ve makro politikalar vasıtasıyla girmesinin, modern bir sosyal düzeni değil, kalıcı liminaliteyi açığa çıkardığı ve eski ile yeni, Doğu ile Batı, modernlik ile gelenek arasında kalmış bir toplumsal gerçekliği inşa ettiği iddiasındadır. Çalışma, bu temel tezini açıklamak için öncelikle, Osmanlı Devleti’nin Batılılaşma politikaları bağlamında 19. yüzyılda geçirdiği yapısal ve kültürel değişim ihlal, kriz, liminalite ve yeniden yapılanma aşamalarından oluşan bir süreç olarak ele almak, modernleşmenin gerçekleştiği tüm bu süreci ise bir geçiş dönemi olarak kavramlaştırmak niyetindedir. Ayrıca, geçiş döneminin modern bir sosyal düzen yerine, kalıcı liminaliteyi üretmekle sonuçlanan Batılılaşma projesini genel hatlarıyla aşama aşama ele almayı amaçlamaktadır. Toplumsal değişimi bir süreç ve geçiş dönemi olarak ele almak için Van Gennep ve Turner’in süreç yaklaşımları, özellikle de liminalite kavramları, modernleşmenin yarattığı aradalık halinin kalıcılığını işaret etmek için ise Szakolczai’nin modernliği tamamlanmamış bir değişim olarak değerlendirdiği kalıcı liminalite kavramı esas alınmıştır.
Abstract
This study claims that the 19th century was a transitional period for Turkish modernisation.Furthermore, it claims that unlike Western Europe, the transition of the Ottoman state to this period of passage in a very short period of time and through macro-politics, rather than the stagesshaped by the influence of social and cultural dynamics and spreading over a long period, revealeda permanent liminality instead of modern social order and built a social reality between old andnew, East and West, modernity and tradition. In order to explain this basic thesis, first of all, thestudy intends to deal with the structural and cultural change of the Ottoman Empire in the contextof Westernisation policies in the 19th century as a process consisting of breach, crises, liminality/redress and restructuring, and to conceptualise the whole process of modernisation as a periodof passage. It also aims to point out the Westernization project of the transitional period, whichresults in producing permanent liminality rather than a modern social order. In order to explainsocial change as a process and transition period, Van Gennep and Turner’s approaches, especiallythe concept of liminality will be applied. In order to point out the persistence of the liminal statecreated by modernisation, Szakolczai’s concept of permanent liminality will be used.