Osmanlı Devleti’nde Gemi Kazaları ve Devletin Kazalara Müdahale Usulleri (1763-1856)

Ship Accidents The Ottoman State and The State’s Metohds Of Intervention (1763-1856)

Özet

Osmanlı karasularında, devlete ait askeri ya da yerli ve yabancı tüccarla ait birçok gemi çeşitli nedenlerden batmıştır. Çalışmamızda yaklaşık olarak yüz yıllık süreç içerisinde Osmanlı karasularında meydana gelen gemi kazaları ve sonrasında yaşananlar üç başlıkta, ağırlıklı olarak Osmanlı arşiv kayıtlarına dayanaraktan ele alınmıştır. Çalışmamızda ilk olarak deniz taşımacılığının avantaj ve dezavantajlarının neler olduğu genel olarak gösterilmiştir. Çalışmanın devamında ise Osmanlı karasularında gemilerin hangi nedenlerden ötürü battığı, bunların kayıtlara nasıl geçtiği ve devletin, askeri veya sivil bir geminin battığına dair ihbarı almasının ardından göstermiş olduğu reaksiyon gösterilmiştir. Çalışmanın bir diğer başlığında ise kazazede olarak adlandırılan batıklardan çıkartılan malzemelerin hangi türden olduğu ve malzemeler konusunda devletin tutumunun nasıl olduğu gösterilmiştir. Bu noktada ağırlıklı olarak metal türünden askeri malzemeler ön plana çıkmış olsa da ticari gemilere ait malzemelerin çıkartılması ve sonrasında yaşananlar, yabancı devletlere verilen kapitülasyonlar merkezli ele alınmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise gemi kazalarından sağ olarak kurtulan ya da ölmüş olan kişilerin yakınlarıyla devletin bir nevi sosyal güvenlik kapsına giren ilişkisi genel çerçevede ele alınmıştır.

Abstract

Ottoman territorial waters, state owned military or domestic and forgein commericial ships have sunk various reasons. Our study, we tried to show the events that took place in Ottoman territorial waters and that ship accidents occurred, the following neraly one hunderds years, mainly based on the Ottoman arhives records. The first of what are the advantages and disadvantages of sea transport shown in a general contex. Later, for reasons which sank and how it goes on their record after receiving notification that the state of military or commerical ship has sunk, how the reaction showed. In another chapter of the study, the type of materials extracted from shipwrecks and the attitude of the state about materials were shown. At this point, even though the military materials were predominantly of metal type, the removal of the materials of commercial ships and the subsequent events were handled by the capitulations given to foreign states. In the last part of the study, the relationship between the relatives of the survivors or survivors of ship accidents and the state's entering into a kind of social security is discussed in the general framework.