Karamanlıca Terakki Dergisi: “Anatolluları dalmış oldukları uykudan uyandırmak”

Özet

Bu yazıda, Nevşehir Terakkiperver Uhuvveti tarafından çıkarılan Terakki dergisi incelenmektedir. Dergi, 19. yüzyıl sonu Karamanlıca süreli yayın külliyatının bir parçasını oluşturmaktadır ve okurlarını hem İstanbul’a ya da başka önemli kentlere göç edenler arasında Türkdil Anadolulu Ortodokslar hem de yerel Ortodokslar cemaatler oluşturmaktadır. İstanbul’a Nevşehir’den göç eden Anadolulu Ortodokslar hatırı sayılır bir cemaat teşkil etmektedirler. Dergi de okurlarına eğitim, aile hayatı, din, sağlık, tarih, coğrafya gibi konularda ansiklopedik bilgi sunmaktadır. Sosyo-ekonomik değişimin hızlanmasıyla mevcut toplumsal ilişkiler ile hiyerarşinin tehdit altına girdiği bir çağda modern muhafazakar bir görüşü savunur. Dergi aynı zamanda eğitimli genç kuşaklar ile Anadolulu Ortodoks göçmenler arasındaki nevzuhur meslek erbabının fikirlerini ifade edebildikleri bir mecra işlevi de görmüştür. Bu okuryazar elitler Terakki gibi kendilerini ifade edebildikleri araçlar ile Türkdil Anadolu Ortodokslarının Osmanlı Rum milletinin toplumsal, kültürel ve dilsel standartlarını benimsemelerinde önemli bir işlev gördüler

Abstract

This article deals with the journal of Terakki (Progress) published by the Progressive Association of Nevşehir. The journal is part of the Karamanli (in Turkish written with Greek letters) periodical literature of the late nineteenth century. Its readership mainly consisted of Turkish speaking Anatolian Orthodox immigrants of Istanbul or other important urban areas of the Empire but also it had customers in the local Anatolian Orthodox communities themselves. Among the Anatolian Orthodox immigrants in the capital of the Empire those from Nevşehir formed an important segment. The journal has an encyclopedic orientation since it provided its readership information on topics concerning education, family life, religion, health, history, geography etc. It defended a conservative modernist perspective in an age that the rhythm of socioeconomic change threatened existing social relations and hierarchies. The journal served as a vehicle for the expression of the ideas of the educated younger generation and the emerging new segment of professionals of the Turkish speaking Anatolian Orthodox immigrants. This new educated elite through their vehicles of expression like the journal Terakki, served a very crucial role in the process of adoption and/or appropriation of the social, cultural and linguistic standards of the Ottoman Greek millet by the Turkish speaking Anatolian Orthodox.