NEBOLU KENT MERKEZİNDEKİ TARİHÎ KAMU YAPILARI (1850-1920)*

Özet

İnebolu, Anadolu’yu Karadeniz’e bağlayan en yakın liman olma özelliği sayesinde, Osmanlı Devleti’nin 18. yüzyıldan itibaren Karadeniz üzerinden artan ticari faaliyetlerinde aktif rol almıştır. 19. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin idari yapısında yaşanan değişim ve dönüşümler paralelinde gelişen İnebolu Liman’ındaki ticari faaliyetler, beraberinde pek çok kamu kurum ve kuruluşunundoğmasını sağlamıştır. Bu çalışmada, İnebolu ilçe merkezinde 1850-1920 yılları arasında inşa edilen kamu yapıları oluşumlarına etki eden faktörler, mimari özellikleri, günümüze kadar geçirdikleri onarımlar ile çağdaş ve işlevsel özellikleri açısından benzer yapılarla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Arşiv belgeleri, çizim ve fotoğraflarla desteklenerek incelenen tarihîkamu yapıları, günümüze ulaşabilenler ve ulaşamayanlar olarak iki grupta ele alınmıştır. Günümüze ulaşabilenler; askerlik dairesi, banka ve liman başkanlığı binasıdır. Günümüze ulaşamayanlar; iki jandarma karakol binası, hastane, hükümet konağı, hapishane, gümrük müdürlüğü binası ile telgraf ve posta binasıdır. 1850 sonrası yaşanan büyük yangınların ardından, ızgara planlı olarak tasarlanan İnebolu’da kamu yapıların şekillenmesinde; dönem üslupları, yöresel malzeme ve üsluplar ile yeni imar yasaları etkili olmuştur. İnebolu ilçesi, fiziksel dokusu ve bu dokuyu oluşturan mimarlık eserleri ile 19. yüzyıl Osmanlı mimarisive Türk şehirciliğinin karakteristik özelliklerini taşıyan nadir şehirlerden biridir.

Abstract

In this study, public buildings which were established in the city center of Inebolu between the 1850-1920 years are evaluated by compared with the similar buildings in terms of factors affecting their formation, their architectural features, the repairs they have undergone until today and their contemporary and functional features. Archive documents and historical public buildings which were analyzed with the support of drawings and photographs, were examined into the two groups as reach to present day and couldnt reach to present day. Military branch, bank and port presidency buildings could reach today. Two gendarme police station building, hospital, government Office, prison, customs Office building, telegraph and post Office could not reach today. After the great fires of 1850 year, in the shaping of public buildings in İnebolu, which was designed as a grid plan, period styles, regional materials and styles, new reconstruction laws have been effective. Inebolu is one of the rare cities, having the characteristic features of Ottoman architecture and Turkish urbanism on the 19th century with its physical texture and architectural works that make up this texture