Fatma Aliye Hanım’ın Tarihçiliği

Özet

1862 yılında doğup 1936’da ölen Fatma Aliye, popüler olmuş bir yazardı. Türk tarihinin ilk kadın yazarlarından olup daha çok romancılığı ile tanınmaktadır. Fakat felsefe, kadın, İslamiyet, şiir ve tarih gibi alanlarda da eser vermiştir. Yazarın tarihçiliği ise şimdiye kadar ihmal edilmiş, ciddi bir değerlendirmeye tabi tutulmamıştır. Hâlbuki tarihçiliğinin ortaya konulmasında son derece kıymetli bilgiler içeren iki adet eseri bulunmaktadır. Bunlardan ilki H. 1331 (1912-1913) yılında yayınlanan Tarih-i Osmanînin Bir Devre-i Mühimmesi Kosova Zaferi-Ankara Hezimeti, ikincisi ise bundan bir yıl sonra yayımlanan Ahmet Cevdet Paşa ve Zamanı’dır. Bu makalede yazarın tarihçiliğini ortaya koymak için kullandığı yerli ve yabancı kaynaklar, tarihi olayları ele alış tarzı, kullandığı üslup ve dil ile tarihe yüklediği misyon gibi konulara değinilmektedir. Belki de ilk Türk kadın tarih yazarı olan Fatma Aliye’nin tarihi olayları kadın perspektifinden nasıl değerlendirdiği de ayrıca incelenmektedir.

Abstract

Fatma Aliye (1862-1936) was a popular female author and one of the first Turkish woman history writers. She was better known as a novelist, however, Fatma Aliye also published works on philosophy, Islam, women, poetry and history. Her historical works have been generally ignored and have not yet been analyzed. Two of her works are evidence of her worth as an historian. The first one published in 1331(hijri calendar) (1912-1913) was titled Tarih-i Osmaninin Bir Devre-i Mühimmesi Kosova Zaferi-Ankara Hezimeti (An Important Era of Ottoman History: Kosovo Victory-Ankara Defeat) and the second one published in 1916 was Ahmed Cevdet Pasha ve Zamanı (Ahmed Cevdet Pasha and His Time). This article aims to analyse and evaluate Fatma Aliye’s history writing. In this respect, the use of local and foreign sources, the approach to historical events, the style and language will be examined. The way Fatma Aliye; probably the first Turkish woman history writer, evaluated historical events from a woman’s perspective is also examined.