Cüneyd’in sekiz şartı

Özet

Bazı tasavvufî kaynaklarda mücâhede veya müridlerin terbiyesi için Cüneyd-i Bağdâdî (ö. 297/909)’nin sekiz şartından söz edilmektedir. Sekiz şarttan ilk bahseden kişi, şu anda sahip olduğumuz bilgilere göre Necmeddîn Kübrâ (ö. 618/1221)’dır. Şeyh Kübrâ, Fevâihu’l-Cemâl adlı eserinin hemen başında mücâhedenin üç yolunu zikretmekte; bunlardan birinin de Cüneyd’nin tarîkatı olarak bilinen sekiz şartı yerine getirmek olduğunu belirtmektedir. Daha sonra İbn Atâullah el-İskenderî (ö. 709/1309) ve Zeynüddîn Hâfî (ö. 838/1435) gibi isimler de bu hususa işaret etmişlerdir. Hattâ İsmail Hakkı Bursevî (ö. 1137/1725) bu konuda bir şerh kaleme almıştır. Bu makalede, öncelikle Cüneyd’in tasavvufa dair sekiz şartı olup olmadığı irdelenecek ve böyle bir ifadenin ne zaman ortaya çıktığı üzerinde durulacaktır. Ardından söz konusu sekiz şart, Bursevî’nin Vesîletü’l-Merâm’ını esas alarak, fakat Necmeddîn Kübrâ’nın Risâle İle’l- Hâim’inden de istifâde ederek değerlendirilecektir.

Abstract

In some books of sufism, Junayd al-Baghdādī (d. 297/909)’s eight principles are talked about for struggle or training of disciples. The person who firstly mentioned the eight principles is, according to the information we have at the moment, Najm al-Dīn al- Kubrā (d. 618/1221). Sheikh al-Kubrā has cited at the very beginning of his book entitled Favāihu’l-Jamāl three-way of struggle and one of them to fulfill the requirement of the eight principles which is known as the order of Junayd. Then sūfis like Ibn Atāullah al-Iskandarī (d. 709/1309) and Zayn al-Dīn al-Hāfī (d. 838/1435) have pointed out this issue. Even Ismāil Hakkī Bursavī (d. 1137/1725) wrote a commentary on this matter. In this article, first of all it will be discussed that whether Junayd has eight principles on sufism or not and when such an expression has appeared. Later, the aforementioned eight principles will be evaluated based on Bursavī’s Vasīla al-Marām, but taking advantage of Risāla Ile’l-Hāim of Najm al-Dīn al-Kubrā.