Miras Hukuku Özelinde Haksız Etkileme Kavramı ve Buna Bağlanabilecek Sonuçlar

The Concept of Undue Influence Under Law of Succession and Its Possible Consequences

Özet

Haksız etkileme, bir kimsenin başkası üzerindeki nüfuzunu kullanarak o kişiyi etkilemesi ve böylece etki altında kalan kişinin özgür iradesi olmaksızın hukuki işlem yapmasına yol açmasıdır. Anglo-Amerikan hukuk sistemlerinde genel itibariyle kabul edilen bir irade sakatlığı türü olan haksız etkilemenin yaptırımı iptal edilebilirliktir. Haksız etkileme öğretisine özel olarak miras hukukunda da sıklıkla başvurulmaktadır. Zira özellikle ileri yaşlardaki bireylerin belli bir manevi yakınlık kurdukları kişilerin etkisinde kalarak gerçekten arzu etmedikleri ölüme bağlı tasarruflarda bulunmaları mümkündür. Benzer olaylarla Türkiye’de de karşılaşılmaktadır, ancak haksız etkileme öğretisi kavramsal olarak Türk hukukuna yabancıdır. Bu çalışmada öncelikle Anglo- Amerikan hukuk sistemlerinde ölüme bağlı tasarruflar çerçevesinde haksız etkileme kavramı incelenmekte, daha sonra haksız etkilemeye vücut veren olaylar Türk Miras Hukuku bakımından ele alınmaktadır.

Abstract

Undue influence is that one person influences the other by taking advantage of power over that person and accordingly causing that person to execute a legal transaction without her/his own free will. Undue Influence is a vitiating factor that is generally accepted and frequently applied in the testamentary dispositions under Common Law systems. Since it is possible, especially, for the elderly people to be influenced by people to whom they have a certain relationship of confidence and accordingly make testamentary dispositions which they do not desire. Similar incidents occur as well in Turkey. Nevertheless, the concept of undue influence is alien to the Turkish Law. In this paper, firstly the concept of undue influence within the framework of testamentary dispositions in Common Law systems is analyzed and then the events giving rise to undue influence will be examined under Turkish Inheritance Law.