İshak Hocası Ahmed Güzelhisârî'nin hayatı, eserleri ve edebi kişiliği

Özet

İshak Hocası Ahmed Güzelhisârî, XVII. yüzyılın ikinci yarısı ile XVIII. yy.ın başlarında yaşamış âlim ve hattat olarak meşhur bir kişidir. İshak Hocası özellikle hüsn-i hat sanatı ile astronomi, belâgât, kelâm gibi ilimlerde meşhur bir şahsiyettir. Ona asıl şöhretini kazandıran eseri ise, Zemahşerî'nin eserinden tercüme ettiği “Aksa'l-İreb Fî Tercemeti Mukaddimeti’l-Edeb” isimli Arapça-Türkçe lügattir. Bütün bunların yanında aynı zamanda edebî yönü de bulunan İshak Hocası’nın bu kabiliyetine Türk-İslam edebiyatı kaynaklarında neredeyse hiç değinilmemiştir. Bu sebeple bu makalede İshak Hocası gibi çok yönlü ve başarılı bir şahsiyetin şairliğinin de ilim âlemine tanıtılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, öncelikle tarihi ve edebî kaynaklardan hareketle İshak Hocası’nın hayatı ele alınacaktır. Daha sonra İshak Hocası’nın özellikle Vahdet-nâme-i Âlem-engîz mesnevîsinden hareketle edebi şahsiyeti hakkında bilgi verilecektir.

Abstract

Ishak Hocasi Ahmed is a well-known scholar and calligrapher. He lived in the second half of 17th and early 18th century. He is a famous figure especially in the art of calligraphy, astronomy, eloquence (al-balagat) and Islamic theology. He earned his reputation from his Arabic-Turkish dictionary titled “Aqsa al-irab fi-tarjamati muqaddamati al-adab” which is a translation of al-Zamakhshari’s work. Besides all, in Turkish-Islamic Literature there is almost nothing about Ishak Hocasi’s literary personalities. For this reason in this study we want to introduce to academia his poetic personality, his multidisciplinary thought and successful side of him. In this respect we will firstly examine Ishak Hocasi Ahmed’s life by using main historical and literary sources. After that we will give information about his literary personality particularly regarding his mathnawi Wahdat-amah Alam-engiz.