Mali yerelleşme düzeyinin ölçümü (mali özerklik derecesi)

Özet

Ekonomik ve sosyal gelişmelere bağlı olarak kamu yönetiminde yerelleşme gide- rek artan bir eğilim haline gelmektedir. İdari yerelleşmenin temel gereklik şartı olan mali yerelleşme, en genel anlamda, yerel yönetimlerin gelir ve giderleri üzerinde söz ve yetki sahibi olmalarıdır. Mali yerelleşme düzeyini ölçmek için kullanılan yerel yönetim- lerin mali özerklik dereceleri belirli ölçütlere dayalı olarak hesaplanmaktadır. Bu ölçüt- lerin içinde yerel yönetimlerin harcama gücü ve gelir yapıları ilk sırada yer almaktadır. Yerel yönetimlerin harcama gücü, kamu harcamaları ve kamu hizmeti üzerinde yetki ve inisiyatif kullanabilmeyi, gelir yapısı da yerel yönetimlerin vergi otonomisini yani gelir yapısının merkezden alınan karşılıklı veya karşılıksız transferlerden ziyade yerel yöne- timlerce tahakkuk ve tahsil edilen vergilerden oluşmasını ifade etmektedir. Yerel yöne- timlerin vergi, bütçe ve borçlanma otonomisinin yüksekliği; mali özerklik derecesinin yükselmesi ve buna bağlı olarak mali yerelleşme düzeyinin artması anlamına gelmekte- dir.

Abstract

Public administrations have shown a gradual tendency towards localization subject to economic and social events. Fiscal localization is a vital issue in administra- tive localization, and in the most general sense, it implies that local administrations should have power regarding incomes and expenses. Fiscal autonomy degree of local administrations, which is used to measure fiscal localization degree, is calculated based on specific criteria. Expenditure capacity and revenue structure of local administrations rank first among these criteria. Expenditure capacity refers to local administrations’ power regarding public expenditures and public services. Revenue structure refers to that tax revenues must be accrued and collected by local administrations rather than central transfers. In the end, increasing fiscal autonomy degree and successively raising fiscal localization level infer to highness of local administrations tax, budget and bor- rowing autonomy.