SLOVAJ ZİZEK’İN İNSAN HAKLARI ELEŞTİRİSİ

Özet

İnsan hakları kavramının çelişkilerine ilişkin farklı yazarlar tarafından dönem dönem çeşitli eleştiriler yapılmıştır. Sıra dışı Lacancı yorumlamalarıyla üne kavuşan Slovaj Zizek’in konuya ilişkin çıkarımları da bu bağlamda incelenmeye değerdir. Lacancı psikanalist gelenekten gelen düşünür tarafından farklı makalelerde insan haklarının çeşitli yönlerine değinilmiştir. Tamamında insan hakları hakkındaki görüşlerine ve eleştirilerine yer verdiği iki makale ve bir konferans konuşmasının yazıya geçirilen metninde Zizek, insan haklarını kaynağından, işlevine, şiddetle olan ilişkisinden, öznesine kadar geniş bir yelpazede incelemektedir. Düşünür, insan hakları retoriğinin kullanım motivasyonlarına dair çeşitli eleştirilerde bulunmaktadır. Bu değerlendirme esnasında çeşitli yazarların insan haklarına ilişkin fikirleri de yorumlanmaktadır. Öte yandan Zizek, özellikle insan haklarının şiddetle olan ilişkisine ve psikanalitik bir yorum getirerek ve sisteme içkin sorunları su yüzüne çıkarmayı ve bunlarla yüzleşmeyi hedeflemektedir. Zizek’in konuya dair görüşlerinin incelenmesindeki gaye, eleştirel ve özgün bir bakış açısının yansıtılmasıdır. Çalışmanın temel çerçevesini bu üç temel metin oluşturmakta olup düşünürün görüşlerinin, yazıldığı plana sadık kalınarak sistematik bir biçimde açıklanması amaçlanmıştır. Bu yapılırken de makalelerde yapılan atıf ve psikanalitik tahlillerin, insan hakları teorisi bağlamında çözümlenmesine çalışılmıştır.

Abstract

Paradoxes of the human rights notion have been criticized from time to time by various authors. Having found fame with his extraordinary Lacanian re-interpretations, Slovaj Zizek’s deductions about the subject are worth examining in this context. Various aspects of human rights were referred in different articles by the author who follows the Lacanian psychoanalysis tradition. Completely dedicated to his views and critics of human rights from a wide spectrum, in his two main articles and a transcription of his lecture, Zizek analyze the source, function, relation with violence and subject of human rights. The philosopher specifies criticism of the usage of human rights rhetoric. In the course of this evaluation, thoughts of some writers about human rights are also interpreted. On the other hand, Zizek aims to unearth and then face the problematic assets of the system, by providing a psychoanalytical interpretation on the relationship among violence and human rights. The purpose of analyzing Zizek’ views concerning the subject is to reflect a critical and an authentic point of view. Whereas these three texts provide the basis framework for the study, it is intended to explain the philosopher’s opinions while staying on the track of the original writing systematic of the articles. Therefore, the references and psychoanalytical analyses are tried to be resolved within the context of human rights theory.