Adolesanlarda Kafein İçeren Yiyecek ve İçecek Tüketimi Üzerine Bir Araştırma

KÜBRA IŞGIN,Arzu ÇETİN KABASAKAL,Mehmet YİĞİT,ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL,Tanju H. BESLER,HÜLYA GÖKMEN ÖZEL

Özet

Amaç: Bu araştırmada adolesanların kafein içeren yiyecek ve içecek tüketiminin cinsiyet farklılıkları göz önünde bulundurularak detaylı bir şekilde sorgulanması ve kafeinin fizyolojik etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bireyler ve Yöntem: Çalışmaya Ankara ili Altındağ ilçesindeki iki okulda öğrenim gören yaşları 11 ile 19 arasındaki 840 öğrenci katılmıştır. Çalışma kapsamında, bireylerin kafein içeren yiyecek ve içecek tüketim durumları, araştırmacılar tarafından uyarlanan, kafein içeren besinlerden oluşan fotoğraflı besin tüketim sıklığı anketi ile sorgulanmıştır. Katılımcıların genel özellikleri ve kafein tüketimine dair alışkanlıkları bir soru kağıdı ile kaydedilmiştir. Ayrıca kafein içeren yiyecek ve içecek tüketimi sonrası görülen semptomlar bireylerin beyanlarına göre incelenmiştir. Bireylerin vücut ağırlıkları ve boy uzunlukları ölçülmüş ve yaşa göre BKİ z skor değerleri WHO Anthro plus 2007 programı yardımıyla hesaplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 16.0 paket programı kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma sonucunda erkek öğrencilerin kolalı içecekler, enerji içecekleri, soğuk çay ve çikolatalı puding tüketimlerinin kız öğrencilerden önemli düzeyde daha fazla olduğu bulunmuştur (p<0.05).Ayrıca öğrencilerin kendi beyanlarına göre kafeinli yiyecek ve içecek tüketiminden sonra %44.5inde uykusuzluk, %17.2sinde sık idrara çıkma, %13.9unda heyecan, %13.8inde huzursuzluk ve %11.3ünde baş ağrısı ortaya çıktığı saptanmıştır. Sonuç:Bu araştırmada bireyler, kafeinli yiyecek ve içecek tüketimine bağlı olarak geçmişte huzursuzluk, uykusuzluk, heyecan, sık idrara çıkma ve baş ağrısı yaşamış olduklarını bildirmiştir. Bu nedenle, adolesanlarda kafeinli yiyecek ve içecek tüketimi saptanmalı ve bireylerin bu besinlerin fazla miktarda tüketilmesi durumundaki olası metabolik ve fizyolojik değişiklikler konusunda bilgilendirilmeleri önemlidir.

Abstract

Aim: This study aimed to assess the consumption of caffeinated food and beverage in detail according to their gender;and physiological effects of caffeine in adolescents.Subjects and Methods: This study was conducted on 840 students, aged 11-19 years studying in two schools in Altindag, Ankara. The consumption of caffeinated food and beverage was examined using a caffeinated food frequency questionnaire with photos adapted by researchers. General characteristics and the behaviour of cafeine intake of the participants were recorded by a questionnaire. In addition, the symptoms seen after caffeine intake were assessed according to statements of participants. Body weight and height were measured; and body mass index (BMI) z scores was assessed using WHO Anthro plus 2007 programme. Statistical analysis was performed by using the SPSS 16.0 statistical package program. Results: The coke, energy drinks, ice tea and chocolate pudding consumption were greater than female students in male students and the difference was found to be statistically significant (p<0.05). Furthermore, insomnia (44.5% of students), frequent urination (17.2%), excitement (13.9%), anxiety (13.8%) and headache (11.3%) after the consumption of caffeinated foods were determined according to statements of participants.Conclusion: In this study, anxiety, insomnia, excitement, frequent urination following the consumption of caffeinated food and beverage was reported. Therefore, the assessment of caffeinated food and beverage consumption and informing about the possible metabolic and physiological changes during excessive consumption of these foods are important.