Özürlü tasarım, yapılarda kapalı çıkmalar

Özet

İyi bir taşıyıcı sistem, depreme dayanıklı yapı elde etmenin ön koşuludur. Geleneksel yapıların tasarımında statik hesabın yeri olmamasına karşın, bu yapılar binlerce yılın deneyimleriyle oluşmuş taşıyıcı öğeleri ile yatay ve düşey yüklere başarı ile karşı koyabilmişlerdir. Günümüzde yapı teknolojisi ve hesap yöntemlerinin gelişmesine koşut olarak taşıyıcı sistemler giderek narinleşmekte, hoşgörü sınırlan daralmaktadır. Bu durum taşıyıcı sistem tasarımına daha çok özen gösterilmesini gerektirirken, ülkemizde tersine gelişmeler gözlenmiş; denetimsiz bir süreçte taşıma özürlü yapılar çoğalmıştır. "Kapalı çıkma" olarak adlandırılan yapı öğeleri, tasarım özürlerinin son yıllardaki en yaygın ve belirgin örnekleridir. Mimari bakımdan da haklı gerekçelere dayanmayan, yapıların satatik sistemlerini bozan kapalı çıkmaların, betonarme yapılarda göçme ve ağır hasarlara yol açan tasarım ve yapım kusurlarının başında geldiği son büyük depremlerde de gözlenmiştir. Kapalı çıkma ya da benzeri tasarım özürlerinin engellenebilmesi için; -Deprem, yapı ve imar yönetmeliklerine bu konuda kural ve yaptırımlar konulmalı, -Uygulama sürecinde, okul ve meslek içi eğitimde; mimari tasarım ve statik hesapla birlikte taşıyıcı sistem tasarımı konularına daha çok ağırık verilmelidir.