KAYSERİ’DE YAŞAYAN YETİŞKİN BİREYLERDE BİTKİSEL ÜRÜN KULLANIM ALIŞKANLIĞI

Özet

Bu araştırma, yetişkin bireylerin bitkisel ürün kullanım alışkanlığının belirlenmesi amacıyla, Kayseri’de yaşayan 2593 birey ile Eylül 2012-Mayıs 2013 tarihleri arasında yürütülmüştür. Kesitsel-tanımlayıcı tipteki araştırmada veriler, bitkisel ürün kullanımına ilişkin anket formuyla toplanmış, antropometrik ölçümler (boy uzunluğu, vücut ağırlığı, Beden Kütle İndeksi-BKİ kg/m2) alınmıştır. Bireylerin yaş ortalaması 31.25±12.20 yıl olup, çoğunluğu erkek (%54.6) ve üniversite mezunudur (%51.7). Bireylerin %85.6’sında kronik hastalık bulunmamakta, %84.4’ü sigara içmemektedir. Bitkisel ürünleri kullandığını belirtenlerin oranı %46.6’dır. Bireyler bu ürünleri; sedasyon (%22.5), zayıflama (%21.3) ve laksatif etki görmek (%11.0) amacıyla kullandıklarını, çay olarak (% 84.3) tükettiklerini, kullanım sıklığının her gün (%24.2) veya ihtiyaç duydukça (%52.9) olduğunu bildirmişlerdir. Bitkisel ürünler çoğunlukla aktardan/baharatçıdan (%59.6) alınmaktadır. Bitkisel ürünlerden fayda gördüğünü söyleyenlerin çoğunluğu kadınlardır (kadın: % 56.5, erkek: %43.5; p<0.001). Bireyler tarafından en yüksek oranda tüketilen bitkisel ürünler; ıhlamur (213.3±70.7 ml; %47.1), adaçayı (206.7±73.7 ml; % 45.3) ve papatya (200.3±69.4 ml; %24.3) çaylarıdır. Bireylerin %50.6’sı BKİ’ne göre normal ağırlıkta, % 34.1’i fazla kilolu ve %11.5’i şişmandır. Fazla kilolu ve şişmanların çoğunun bitkisel ürün kullanmadığı (sırasıyla; %60.3 ve %53.4), normal vücut ağırlığına sahip bireylerin çoğunun (%50.4) bitkisel ürün kullandığı saptanmıştır (X2=28.502, p<0.001). Kayseri il merkezinde bitkisel ürünlerin, özellikle bitkisel çayların kullanım oranının yüksek (%46.6) olduğu saptanmıştır. Yanlış kullanımın yol açabileceği sorunların önlenmesi açısından halkın sağlık profesyonellerinden (hekim, eczacı, diyetisyen, hemşire) doğru bilgiler alması önemlidir

Abstract

This study was conducted to determine habit of using herbal products of 2593 adults living in Kayseri. Data were collected with questionnaire form on herbal products usage during September 2012-May 2013 in this descriptive-cross sectional study. Anthropometric measurements (body weight, height, Body Mass IndexBMI kg/m2) were taken. Mean age was 31.25±12.20 years, 54.6% were male, 51.7% graduated from university, 85.6% did not have chronic health problem, 84.4% did not smoke. Of the subjects, 46.6% used herbal products for providing sedation (22.5%), weight loss (21.3%), laxative effect (11.0%); generally consumed as tea (84.3%). Frequency was everyday (24.2%) or needed (52.9%). Herbal products were mostly bought from herbalist/spice seller (59.6%). Most of subjects who defined that they benefit from herbal products were women (p<0.001). Mostly consumed herbal products were linden (213.3±70.7 ml; 47.1%), sage tea (206.7±73.7 ml; 45.3%) and daisy (200.3±69.4 ml; 24.3%) teas. Of the subjects, 50.6% were normal, 34.1% were overweight and 11.5% were obese according to BMI. Overweight and obese subjects mostly did not use herbal products while normal weight subjects used (p<0.001). Prevalence of using herbal products, especially herbal teas, was high (46.6%) in Turkish adults. It is important to give the right information to prevent misuse-induced problems by the health professionals such as physician, pharmacist, dietitian, nurse.