Bazı tıbbi ve aromatik bitkilerde thripslerle (Thysanoptera) birlikte saptanan avcı böcek türleri

Predatory insect species associated with thrips (Thysanoptera) species on some medicinal and aromatic plants

Özet

Thripsler (Thysanoptera) Çukurova’da değişik ürünlerde ekonomik düzeyde zarara sebep olabilen türlerdir. Thrips türlerinin bazıları konukçusu olan bitkilerde beslenme yoluyla verdikleri zarara ilave olarak virus hastalığı taşıyarak da sorun olmaktadır. Tıbbi ve aromatik bitkiler üzerinde saptanan Thrips ve faydalı türleri ile önemleri konusunda bilgiler bulunmamaktadır. Bu amaçla çalışma 2013-2014 yıllarında Adana ilinde Çukurova Üniversitesi Balcalı kampüsünde doğal olarak yetişen bazı tıbbi ve aromatik bitkiler üzerinde yürütülmüştür. Dokuz familyaya bağlı 13 bitki türü örneklenmiştir. Çalışma sonucunda Aeolothripidae, Phlaeothripidae ve Thripidae familyalarından 11 Thysanoptera türü saptanmıştır. Çalışmada çoğunlukla Anthocoridae (Hemiptera) türleri olmak üzere 6 avcı böcek türü kaydedilmiştir. Zararlı thrips türleri içerisinde en yaygın Thrips tabaci Lindeman (%33.85); avcı türlerden ise Orius niger (Wolff) (%68.66) saptanmıştır. Örnekleme yapılan bitkiler arasında Lantana camara (Mine çalısı) bitkisinin çok sayıda zararlı ve faydalı türe konukçuluk ettiği belirlenmiştir. Ocimum basilicum (Fesleğen), Salvia spledens (Ateş çiçeği), Hibiscus syriacus (Ağaçhatmi) ve Abelia grandiflora (Kelebek çalısı) üzerinde zararlı thrips türü bulunamamıştır. O. basilicum üzerinde çoğunlukla avcı Orius türleri kaydedilmiştir. O.basilicum zararlı thripsler için muhtemelen uzaklaştırıcı etki gösterirken, Orius spp.’yi cezbetmektedir. Örneklenen bitkiler üzerinde thrips veya diğer zararlı böceklerden kaynaklanan herhangi bir zarar görülmemiştir. Bu durumun avcı böceklerden kaynaklandığı düşünülmektedir. Ocimum basilicum ekolojik tıbbi ve aromatik bitki yetiştiriciliği dahil farklı ürün gruplarında avcı böcekleri destekleyen banker bitki olarak değerlendirilebilir.

Abstract

Thrips (Thysanoptera) is often recognized as harmful insect species in crops cultivated in Çukurova region of Turkey. Some thrips species is also well-known as a vector of virus disease of some plants. Knowledge of thrips and beneficial insects in medicinal and aromatic plants is not well-understood. For this aim, this study was carried out on medicinal and aromatic plants grown naturally in Balcalı campus of Çukurova University during 2013-2014. A total of 13 plant species belonging to nine plant families were sampled. A total of 11 Thysanoptera species belonging to families Aeolothripidae, Phlaeothripidae and Thripidae were identified. A total of six predatory insect species, most of which belong to family Anthocoridae (order Hemiptera) was recorded. Thrips tabaci Lindeman was the most prevalent pest thrips comprising of 33.85% of total adult individuals. Predatory anthocorid Orius niger (Wolff) accounted for 68.66% of total predatory adult insects. Species numbers and abundance of thrips and their predators were greater on Lantana camara (Lantana) than on others. Ocimum basilicum (Basil), Salvia spledens (Scarlet sage) and Hibiscus syriacus (Rose of Sharon) did not host any harmful insects. O. basilicum visited by most Orius species may have showed repellent effect against the pest thrips, while it is more attractive to Orius species. No thrips or any insect damage was observed on the plants sampled. One reason of this issue may be due to insect suppressions by the predatory insects. O. basilicum may also be evaluated as a banker plant supporting predators in ecologically cultivations of medicinal and aromatic and other crop plants.