İmar Hakkı Aktarımı Yönteminin Türkiye Doğa Koruma Alanlarında Uygulanmasına Dair Önerilerin Tespiti: Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi Örneği

Feasibility of a Transfer of Development Rights Method: The Case of Gölbaşı Specially Protected Area

Özet

Doğal değerlerin korunması amacıyla özel mülkiyetten kaynaklanan haklar, Tür- kiye’de dahil birçok ülkede kanunlarla kısıtlanmaktadır. Bu kapsamda, yapılaşmanın tamamen yasaklandığı ya da sınırlandırıldığı alanlarda mülkiyet sahibinin mağduriyetini telafi etmek ve imar haklarının satışından elde edilen gelirle doğal alanların korunmasını sağlamak üzere dünyada ‘İmar Hakkı Aktarımı’ (İHA) aracının sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. Bu çalışma ile İHA yönteminin koruma, planlama, ekonomi ve yönetim faktörleri açısından Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi (ÖÇKB) örneğinde incelenme- si hedeflenmiştir. Gölbaşı ÖÇKB’ye ilişkin tüm bilimsel çalışmalar, çevre düzeni planı kararları, diğer koruma statüleri ile anket çalışması sonuçları birlikte dikkate alınarak yapılan İHA uygulanabilirlik etüdü ile tam koruma hedefinin başarılmasının mümkün olabileceği görülmüştür. Ancak Türkiye’nin mevcut yasal ve sosyo-ekonomik koşulların- da İHA yönteminin başarıyla uygulanabilmesi için yerel düzeyde hazırlanacak yasal dü- zenlemeler doğrultusunda; fiziki plan odaklı, donanımlı ekip, iyi yönetim ve halkın gerek koruma alanları, gerekse İHA programıyla ilgili bilinçlendirilmesi hususlarının gerçek- leştirilmesi zorunlu görülmüş ve süreci hızlandırabilecek bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract

With the purpose of protecting conservation areas, development rights derived from private properties have been restricted by law in many countries including Turkey. In this context, “transfer of development rights”(TDR) tool is frequently used in the world to compensate property owners for their loss of property and to protect the nature conser- vation areas using the proceeds from the sale of development rights in such areas where development is completely prohibited or restricted. In this study, it was targeted to exami- ne the TDR method in terms of conservation, planning, economy and governance factors