DERME DERESİNİN FİZİKO-KİMYASAL VE HİDROLOJİK KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ

DETERMINATION OF PHYSICO-CHEMICAL AND HYDROLOGICAL CHARACTERISTICS OF DERME STREAM

Özet

Bu çalışmada; Malatya il sınırları içerisinde yer alan Derme Deresi’nin fiziksel, kimyasal ve hidrolojik özellikleri araştırılmıştır. Derme Deresi sistemine sulama mevsiminde ve sulama mevsimi dışında su giriş ve çıkışları bulunmaktadır. Bu girdi ve çıktıların Derme Deresine olan etkileri fiziksel ve kimyasal analizler yapılarak incelenmiştir. Bu analizlerin sonuçlarına göre sulama suyu kalite sınıflandırması yapılmıştır. Çalışma kapsamında, Derme Deresi ve mansabında bulunan sulama kanalı boyunca belirlenen 11 farklı örnekleme noktasından farklı zamanlarda su numuneleri alınmıştır. Derme deresinde sıcaklık değeri 11,4 ile 17,9 ⁰C arasında; pH değeri 8,27 - 9,07 arasında; elektriksel iletkenlik (EC) değeri 200 - 344 μS/cm arasında ve çözünmüş oksijen (DO) değeri 8,2 - 11,25 mg / l arasında değişmektedir. Derme Deresi'ndeki Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ) değerleri 0 ile 482 mg/1; Biyolojik Oksijen İhtiyacı (BOİ) 0 - 160 mg/1 arasında değişmektedir. Amonyak (NH4 + ), nitrit (NO2 - ), nitrat (NO3 - ) ve fosfat (PO4)ˉ³ parametreleri olarak Derme deresi Türkiye Su Kirliliği Kontrol Yönetmenliği’ne (2008) göre I., II., III. ve IV. sınıfdır. BOİ ve KOİ kirlilik parametreleri bakımından su sınıfı da I. ve II. kategoridir. Derme deresi yüzey suyunda yapılan analiz sonuçları, dere suyunun, tarımsal aktivite, atık su deşarjı ve taşkın olayı gibi çevresel faktörler nedeniyle örnekleme dönemlerinde kirlendiğini göstermektedir. Sulama suyu kalitesi bakımından Derme deresi, elektrik iletkenliği ve SAR temelinde C1S1 ve C2S1 olarak sınıflandırılmıştır. Derme Deresi'nde analiz edilen tüm parametreler, tarımsal amaç için gerekli sınırlar içindedir ve bu nedenle sulama amaçlı uygunluğunu göstermiştir.

Abstract

Analyses in this study focus on the physical, chemical and hydrological properties of Derme Stream located in the province of Malatya. Water inlets and outlets from the stream exist both at the irrigation season and at the outside of the irrigation season in Derme Stream system. The effect of this inlet and outlet are investigated by means of physical and chemical analyses. Irrigation water quality classification is made according to these results of the analyses. In the study, water samples were taken from eleven different locations along the Derme Stream and the irrigation canal, that located at downstream at different time periods. Temperature (⁰C) value in Derme stream is between 11.4 and 17.9 ⁰C; the pH value is between 8.27 – 9.07; the electrical conductivity (EC) value is between 200 – 344 μS/cm and the dissolved oxygen (DO) value is between 8.2 – 11.25 mg/l. Chemical Oxygen Demand (COD) values at Derme stream ranged from 0 to 482 mg/l; Biological Oxygen Demand (BOD) vary between 0 - 160 mg/l. Water of Derme stream classified as ammonia (NH4 + ), nitrite (NO2 - ), nitrate (NO3 - ) and (PO4)ˉ³ is in I. II., III. and IV category according to “Turkish Water Pollution Control Regulation (2008)”. In terms of BOİ and KOİ pollution parameters, also water class is in I. and II. category. Analysis results made on the surface water of Derme stream indicate that stream water has been contaminated in sampling periods due to environmental factors such as agricultural activity, wastewater discharge and flood event. Derme stream in terms of irrigation water quality has been classified as C1S1 and C2S1 on the basis of the electric conductivity and SAR. All the parameters analyzed of Derme stream are within the limits needed for agricultural purpose and thus demonstrated its suitability for irrigation purposes.