SIGNIFICANCE OF REGIONAL TECTONICS ON LANDSLIDES AND THEIR GEOENGINEERING PROPERTIES: MEMLIK DISTRICT, NORTHERN ANKARA

BÖLGESEL TEKTONİĞİN HEYELANLARDA ÖNEMİ VE JEO-MÜHENDİSLİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ: MEMLİK MAHALLESİ, KUZEY ANKARA

Özet

Landslide is one of the most common natural hazards with significant unfavorable effect on structures and environment. Detailed geological and geotechnical investigations are the back bone of preventing possible economic loss of property and life, especially during residential planning stage. This study covers the engineering geological investigation of the landslide, which took place in Neogene aged soils nearby the main road to Memlik district in Ankara. The south section of main accumulation zone of the slide has been excavated and several structures have been constructed up to date. Shallow slides and recent damage on the road to the resident area indicate the movement is in east direction. The dimensions of the slide were determined with sampling from the sliding surface. The classification of the samples was conducted with the testing of saturated shear strength parameters. Residual cohesion and internal friction were extracted from back analyses, which satisfied the limit equilibrium. Several ponds and water leaking points were encountered within the depletion zone of the landslide. The maximum slope is 13°, regarding to the infinite slope model. Brownish slope debris material slides on the greygreen colored clays parallel to the slope. The grey-green colored clay and slope debris exhibit an irregular sliding surface with no distinct circular or non-circular shape. The failure surface where effective stress is zero was evaluated by finite element method (FEM). Moreover, the location of the sliding surface was determined by the shear deformation and strength factor variation. One of the main reasons of the landslides might be the tectonically active vertical uplifting in addition to the unrestrained urbanization and excavations.

Abstract

En yaygın görülen jeolojik afetlerden olan heyelan, mühendislik yapılarını ve çevreyi olumsuz etkilemektedir. Özellikle yapılaşmanın planlanması aşamasında, heyelan oluşum mekanizmalarını belirlemeye yönelik detaylı jeolojik ve jeoteknik incelemenin yapılması ekonomik ve/veya hayati kayıpların önlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada, Ankara ili kuzeybatısında bulunan Memlik mahallesine ulaşımı sağlayan ana yolun doğusundaki Neojen yaşlı zeminlerde gelişen heyelanın mühendislik jeolojisi incelenmiştir. Heyelan aynası ile kabarma bölgesi arasında yapılaşma 1990-2000 yılları arasında başlamış ve günümüze kadar yeni yapılar eklenmiştir. Yapıların bulunduğu alandaki tali yol ile yol dolgusunda çökmeler ve doğuya doğru hareketler gözlenmiştir. Heyelanın yaklaşık boyutları belirlenerek, kayma düzleminden alınan örneklerin sınıflamaları yapılmış, ayrıca doygun şartlarda makaslama dayanımı parametreleri incelenmiştir. Geriye dönük analizler ile limit denge koşulunu sağlayan artık kohezyon ve içsel sürtünme açısı belirlenmiştir. Heyelanın çökme bölgesinde birçok farklı boyutlarda su sızıntıları ve göller oluşmuştur. Heyelanda en yüksek eğim 13° olup, heyelan sonsuz yamaç modeline uygun şekilde yayılmıştır. Kahverenkli yamaç molozu gri-yeşil killer üzerinde yamaca paralel olarak hareket etmiştir. Arazide gri-yeşil killer ve yamaç molozu düzensiz şekilde kaymış olup, dairesel veya karışık türde hareket belirten bir görünüm yoktur. Efektif gerilmenin sıfır olduğu yenilme düzleminin konumu sonlu elemanlar yöntemi (FEM) ile belirlenmiştir. Ayrıca, yenilme düzleminin konumunun belirlenmesinde hacimsel makaslama deformasyonu ve gerilme faktörü değişiminden yararlanılmıştır. Heyelanın, kontrolsüz yapılaşma ve kazılar yanında tektonik olarak bölgenin aktif yükselmesi nedeniyle gelişen düşey hareketlerle ilişkili olduğu düşünülmektedir.