TÜRKİYE’NİN EN UZUN SU TÜNELİNDE (GEREDE SİSTEMİ) YOĞUN SU GELİŞLERİ VE İLERLEMEYE ETKİLERİ

WATER INGRESSES AND THEIR EFFECTS ON THE ADVANCE RATE OF THE TUNNEL GEREDE, WHICH IS THE LONGEST OF TURKEY

Özet

Yaklaşık 31.6 km olan Gerede Tüneli, 2018 yılı itibariyle Türkiye’nin en uzun su tünelidir. Filyos Havzası’ndaki Gerede Çayı’nın suyunu Sakarya Havzası’ndaki Çamlıdere Barajı’na aktaracak olan sistem, bir regülatör, bir tünel ve tünel üzerinde 2 adet şafttan oluşmaktadır. Tünel, girişten başlamak üzere Ümitköy, Havullu ve Çamlıdere adıyla üç bölüme ayrılmıştır. Kazılar her bölümde birer tünel delme makinesi (TBM) ile başlamıştır. Tünel Tersiyer yaşlı tortul ve volkano-tortul formasyonlar ile Jura-Kretase yaşlı kireçtaşları içindedir. Yapımına 2012 yılında başlanan tünelin 2014 yılında tamamlanması öngörülmüştür. Ancak tünele yoğun su ve malzeme akışı nedeniyle ilerlemede uzun duraklamalar olmuştur. Tünel üzerinde maksimum 600 m jeolojik yük, kazı öncesinde 430 m hidrolik yük bulunmaktadır. Tünel boyunca değişik noktalarda 60’ın üzerinde su gelişi olmuştur. Tünel inşaatı devam ederken kazı yönünü değiştirme ve hatta TBM tipini değiştirmeye neden olan bütün olaylar gelecekteki benzer projeler için önemli bir deneyimdir.

Abstract

The Tunnel Gerede is the longest water transmission tunnel in Turkey as of 2018, having 31.6 km long. The tunnel will transmit water from the Gerede river (Filyos basin) to the Çamlıdere reservoir (Sakarya Basin). According to the Gerede water transmission system (will provide drinking water to Ankara) contains a diversion dam, a transmission tunnel and 2 shafts for service and aeration purposes. The Gerede tunnel is divided into 3 sections, namely Ümitköy, Havullu, and Çamlıdere, respectively, from upstream to the downstream. Excavation began using a separate TBM in each section. The tunnel passes through permeable Tertiary sedimentary and volcano-sedimentary rocks, and Jurassic-Cretaceous limestone. Construction of the tunnel began in 2012 and was intended to be completed in 2014. However, high-pressure water ingresses as well as collapses have resulted in many delays. The maximum geologic overburden and hydraulic head are 600 m and 450 m (before excavation), respectively. Over 60 water ingresses have occurred along the tunnel. All the events that have changed the drive direction and even TBM type after a while may be a valuable experience for future projects.