Küresel ısınma, küreselleşme ve gıda krizi - Türkiye'de işlenmiş gıda fiyatları üzerine ampirik bir çalışma

Global warming, globalization and food crisis – an empirical study on processed food prices in Turkey

Özet

Nihai hedefi düşük ve sürdürülebilir enflasyon olan merkez bankaları açısından gıda fiyatlarının belirleyicileri ve bu fiyatların para politikasına ne ölçüde tepki verdiklerinin anlaşılması, uygulanan para politikalarının etkinliğini ölçmek bakımından önemlidir. Bu çalışma Türkiye'de işlenmiş gıda fiyatları enflasyonunun belirleyicilerini ampirik olarak analiz etmektedir. Bulgular, işlenmiş gıda fiyatları enflasyonunda son dönemde gözlenen hızlanmanın yurt içi kuraklığın neden olduğu arz yönlü şoklardan ve uluslararası gıda fiyatlarındaki artışlardan kaynaklandığına işaret etmektedir. Sıcaklık seviyesi ile mevsim normalleri arasında aşın fark oluşması, işlenmiş gıda fiyatları enflasyonunu artırırken, sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde ancak düşük boyutta artış göstermesi gıda enflasyonunu yavaşlatıcı bir etki yapmaktadır. Çalışma, uluslararası fiyatların işlenmiş gıda ürünleri fiyatları üzerindeki etkisinin, işlenmiş gıda tüketim mallarından ziyade, işlenmiş ara malı ithalatı kanalıyla gerçekleştiğini göstermektedir. Döviz kurundan işlenmiş gıda fiyatlarına geçişkeniik ithalat fiyatlarına kıyasla daha hızlı yaşanmakta ve ilk üç ayda etkisini hissetirmektedir. Çalışmada, incelenen dönemde toplam talep koşullarının etkisinin göreli olarak düşük olduğu bulunmuştur.

Abstract

For central banks, whose primary objective is to maintain low and sustainable inflation, understanding the determinants of food prices and their sensitivity to monetary policy is crucial for measuring the effectiveness of policy actions. This study empirically analyzes the determinants of the processed food inflation in Turkey. The findings point out that the recent acceleration in the processed food inflation mostly stems from supply side shocks triggered by domestic drought and the upsurge in the international food prices. The emergence of a steep difference between the level of temperature and the seasonal averages gives rise to an increase in the processed food inflation, whereas moderate rise in the temperatures above the seasonal averages slows down the food inflation. The study indicates that the import prices mostly affect the domestic processed food prices through the processed intermediate food products rather than consumption goods. Exchange rate pass-through to processed food prices is faster than the import price pass-through and its effect is mostly felt within the first three months of a change in the exchange rate. The effect of total demand conditions is found to be relatively weak in the sample period considered in this study.