İyotça Zengin Yüzey ve Yeraltı Sularının Oluşum Mekanizmaları ve Petrol ve Doğalgaz Yatakları ile İlişkileri

Occurrence Mechanisms of Iodine-rich Surface Waters and Groundwaters and Their Relations with Oil and Gas Deposits

Özet

Bu çalışmada, iyotça zengin yüzey ve yeraltı sularının oluşum mekanizmaları ve iyotça zengin sular ile petrol sistemleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu amaçla, iyotça zengin yüzey ve yeraltı sularına ait yayınlanmış hidrojeokimyasal verileri bulunan Batı Hazar (Azerbaycan), Doğu Hazar (Türkmenistan), Sacramento (ABD), Po (İtalya) ve Joban - Hamadori (Japonya) petrollü havzaları seçilmiştir. Petrol ve doğalgaz yatakları içeren bu havzaların yüzey ve yeraltı sularındaki iyot zenginleşmesinin sebebi, derinlerdeki petrol ve doğalgaz yataklarından tektonik, volkanik ve diğer jeolojik olaylar etkisi ile yüzeye ve yüzeye yakın bölümlere göç eden iyotça zengin rezervuar suları ve hidrokarbonlardır. İncelenen petrollü havzalardaki soğuk ve sıcak yüzey ve yeraltı sularındaki iyot, petrol ve doğalgaz sahası sularındaki iyot ile aynı kökenlidir ve organik maddece zengin kayaçlardan türemiştir. Dolayısıyla, incelenen petrollü havzaların jeolojik ve hidrojeokimyasal verileri, iyotça zengin yüzey ve yeraltı suları (bu sular, aynı zamanda petrol hidrokarbonlarınca da zengindir) ile petrol sistemleri arasındaki yakın ilişkiyi kanıtlamaktadır. Bu yakın ilişki, soğuk ve sıcak yüzey ve yeraltı sularında yapılacak iyot analizleri ile petrol ve doğalgaz potansiyeli bilinmeyen bir havzanın potansiyelinin değerlendirilebileceğini göstermektedir. Bu ilişki, gelecek arama hedeflerinin belirlenmesi açısından da önemlidir.

Abstract

In this study, occurrence mechanisms of iodine-rich surface waters and groundwaters and the relationship between iodine-rich waters and petroleum systems were investigated. For this purpose, Western Caspian (Azerbaijan), Eastern Caspian (Turkmenistan), Sacramento (USA), Po (Italy) and Joban - Hamadori (Japan) petroliferous basins with published hydrogeochemical data of iodine-rich surface waters and groundwaters were selected. Iodine enrichment in the surface waters and groundwaters of these basins, which contain oil and gas deposits, are iodine-rich reservoir waters and hydrocarbons that migrate from the deep oil and gas deposits to the surface and near the surface with the effect of tectonic, volcanic and other geological events. Iodine in the surface waters and groundwaters of investigated petroliferous basins are the same origin as iodine in oilfield waters and derived from organic-rich rocks. Therefore, the geological and hydrogeochemical data of investigated basins prove the close relationship between iodine-rich surfaces and groundwaters (these waters are also rich by petroleum hydrocarbons) and petroleum systems. This close relationship shows that the potential of a basin with an unknown potential for oil and gas can be evaluated by iodine analysis on the cold and hot surface waters and groundwaters. This relationship is also important in terms of determining future exploration targets.