AMERICAN BOARD OF COMMISSIONERS FOR FOREIGN MISSION (ABCFM) NEAR EAST RELİEF’E AMERİKAN MİSYONERLERİNİN ANADOLU’DAKİ FAALİYETLERİ

THE ACTIVITIES OF AMERICAN MISSIONARIES FROM AMERICAN BOARD COMMISSIONERS FOR FOREIGN MISSION(ABCFM) TO NEAR

Özet

XIX. yüzyılın ikinci yarısında Ermeni sorunun ortaya çıkmasındaki önemli faktörlerden biri Osmanlı topraklarında gerçekleştirilen misyonerlik faaliyetleridir; özellikle de Amerikalı misyonerlerin çalışmalarıdır. Amerikalı misyonerler 1819 yılında Anadolu topraklarına geldikleri andan itibaren Rumlar, Yahudiler ve Ermeniler arasında faaliyet göstermişlerdir. Amerikalı misyonerlerin Ermeniler arasındaki yapmış oldukları çalışmalar başarılı olmuştur. Sağlık, eğitim alanında verilen hizmetler Ermeniler ile Amerikalı misyonerleri birbirine derinden bağlanmıştır. Amerikalı misyonerler bütün bu çalışmaları 1810 yılında Boston'da kurulan ABCFM'ye bağlı olarak gerçekleştirmişlerdir. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na İttifak Bloğu yanında katılması, Ermenilerin bağımsız devlet kurma hayallerini daha da perçinleştirmiştir. Ermeni komitelerinin öncülüğünde Ermenilerin bu dönemde Doğu Anadolu'da çıkarmış olduğu isyanlar Osmanlı Devleti'nin Doğu Anadolu'da iki ateşe arasında kalmasına neden olmuştur. Bu nedenle 27 Mayıs 1915'te Osmanlı Devlet Sevk ve İskân Kararı almış; bölgenin güvenliği için Ermeni vatandaşlar zorunlu göçe tabi tutulmuşlardır. 1915 yılında sevk edilen Ermenilere yardım toplamak amacı ile İstanbul Amerika Büyükelçisi Henry Morgenthau'nun da yardımı ile Dodge, Barton, Crane tarafından 16 Eylül 1915'te Armenian Relief Committee kurulmuştur. Bölgede ayrıca faaliyet gösteren Palestine-Syrian Relief ve Persian Relief adlı iki yardım derneği de bulunmaktadır. Kasım 1915'de bu üç yardım derneği American Committe for Armenian and Syrian Relief adını alarak birleşmişlerdir. Anadolu'da bulunan Amerikan misyonerleri de bu derneğe bağlı olarak faaliyetlerine devam etmişlerdir. Bu örgüt 1918 ve 1919 yılında adını değiştirerek ilk önce American Committee for Relief in the Near East ve daha sonra da Near East Relief adını almıştır.Yapılacak olan çalışmanın amacı Amerikan yardımlarının misyonerler aracılığı ile Ermenilere nasıl ulaştırıldığını ve ne kadar yardım toplandığını göstermektir. En önemlisi de Amerika'da yardım toplama faaliyetlerinde kullanılan "kötü-zalim Müslüman Türk" ile "mazlum Ermeni" imajının nasıl yaratılıp kullanıldığını göstermektir. Çalışmada özellikle Amerikan gazeteleri (The Newyork Times, Chicago Daily Tribune, The Washington Post) ve dönemin tanıklıklarının hatıraları kullanılacaktır

Abstract

The major factor of the Armenian question in the second half of the XIX th century was activities of missionaries especially the American missionaries in the Ottoman Empire. The American missionaries, come from America in 1819 to Izmir, started their activities among Jews, Greeks, Armenians. Missionary activities were very successful among Armenians. At that time, American missionaries worked under the ABCFM founded in Boston in 1810.When the Ottoman State went to the First World War with the Central Powers, the dreams of establishing an independent Armenian state was strengthened. At that time, the attacks of Armenian committees and Russian forces in the Eastern Anatolia caused to withdrawal of the Ottoman forces. Armenian rebelled to establish an independent state in this region in the war time to the Ottman Empire, was inexcusable. The Armenians continued to rebel in an organized way since the Ottoman State had declared mobilazation. These rebellions, especially Van Revolt, was cause of Law on Relocation and Settlement May 27, 1915. The Armenian Relief Committee was founded by Dodge, Barton, Crane in September 16, 1915 to help reloceted Armenians. In addition this relief corporation, there were another two relief corporations, named the PalestineSyrian Relief and the Persian Relief. In November, 1915 these three corporations were renamed the American Committe for Armenian and Syrian Relief depended on the American Board. In 1918 and 1919 This corporation was again renamed firstly the American Committee for Relief in the Near East then the Near East Relief The aim of this paper answer the some questions about these American donations, collected by American missionaries for relocatted Armenians. First question is how much American donations were collected by them fort he Armenians? How donations will be delivered to the Armenians? In this paper some newspapers, Newyork Times, Chicago Daily Tribune, Washington Post and some memories will be used