Ferulago sandrasica Peşmen & Quezel ve Ferulago mughlae Peşmen (Apiaceae) türlerinin anatomisi

Anatomy of Ferulago sandrasica Peşmen & Quezel and Ferulago mughlae Peşmen (Apiaceae) species

Özet

Apiaceae familyasına ait Ferulago W. Koch cinsinin Türkiye’de 34 türü yetişmekte olup bu türlerin 19'u endemiktir. Ferulago türleri ülkemizin çeşitli yörelerinde “çakşır, asaotu, çakşırotu, çağşır, kılkuyruk, kişniş, geyikotu, kuzukişnişi vb.” adlarıyla bilinmektedir. Eski zamanlardan beri bu türlerden bağırsak solucanlarına karşı, hemaroit tedavisinde, tonik, sakinleştirici, uyarıcı, hazmı kolaylaştırıcı, gaz söktürücü, afrodizyak ve gıda (baharat veya salata olarak) olarak faydanılmaktadır. Bu çalışmada, F. mughlea ve F. sandrasica türlerinin gövde, pedunkul, ışın, pedisel ve yaprak kısımlarının anatomik yapıları incelenmiştir. Türlerin bu kısımlardan alınan kesitlerle karekteristik elemanları saptanmış ve aydınlatılmıştır. Her iki türde de gövde enine kesitinde iletim doku demetleri gövde boyunca halka şeklinde düzenli olarak sıralanmıştır. Türlerin pedunkul, ışın ve pedisel anatomisi de genel olarak gövdenin anatomisine benzemekte olup ancak pedunkul, ışın ve pedisellerde iletim doku salgı kanallarının sayısı azalmış ve öz bölgesi daralmıştır. Türlerin yaprak yüzeyel kesitlerinde örtü tüyleri gözlenmemiş olup, yapraklar monofasiyaldir ve stoma bekçi hücreleri karakteristik böbrek şekilli, sayıları genellikle 3’tür ve komşu hücrelerden birisi diğerlerinden daha küçüktür.

Abstract

Ferulago W. Koch belongs to Apiaceae family and 34 species of this genus grow in Turkey, of which 19 are endemic. Ferulago species are known in various regions of our country as “çakşır, asaotu, çakşırotu, çağşır, kılkuyruk, kişniş, geyikotu, kuzukişnişi”, etc. Since ancient times, these species have been utilized against intestinal worms, for haemorrhoid treatment, as tonic, sedative, stimulant, digestive facilitator, carminative aphrodisiac and food (as spiceor salad-). In this study, anatomical structures of stem, peduncle, ray, pedicel and leaf parts of F. mughlea and F. sandrasica were investigated. Characteristic elements were defined with sections taken from aforementioned parts of these species and their structures were demonstrated with photographs. In the transverse section of stem of these species, vascular bundles are regularly lined up in a ring-shaped along the stem. The anatomy of peduncles, rays, and pedicles of the species are generally similar, however, the number of secretory canals of the peduncle, rays, and pedicles have reduced and the pith regions are narrowed. In the superficial sections of the leaves of the species, no cover feathers were observed, the leaf is monofacial and the stoma guard cells are characteristic kidney shaped, usually 3, and one of the neighboring cells is smaller than the others.