1742 İZMİR YANGINI SONRASINDA YANGINDAN ZARAR GÖREN BİNA VE ARSALAR ÜZERİNDEKİ MÜLKİYET PROBLEMLERİ

PROPERTY PROBLEMS ON THE BUILDINGS AND LOTS DAMAGED BY THE FIRE AFTER THE İZMİR FIRE OF 1742

Özet

Tarihte insanoğlunun çaresiz duruma düştüğü pek çok büyük felaket anları bulunmaktadır. Doğa ya da insan kaynaklı ortaya çıkabilen bu felaketlerde insanın çevresine karşı takındığı tavır, çoğu kez şaşırtıcı bir hal alabilmektedir. Bu türden felaket anlarında işi fırsata dönüştürmek isteyenler, daha düne kadar komşuluk yaptığı, tanıdığı insanlara karşı fırsatçı yaklaşımlar sergileyenler tarihte hep olagelmişlerdir. 1742 yılında İzmir’de ortaya çıkan büyük yangın sonrası Osmanlı resmi kayıtlarına geçen bu türden olay örneklerinden yola çıkarak hazırlanan bu çalışma, İzmir şehir tarihine ve bu büyük felaket sonrasına dair bilgiler sunmaktadır. Yangın sonrası arsa ve binalar üzerinde görülen mülkiyet problemlerinden bazıları birer şikâyet konusu olarak Osmanlı resmi kayıtlarına geçmişti. Bu türden şikâyetleri inceleyen Osmanlı merkezi idaresinin yangın sonrası anlaşmazlıklara bakışı, bireyler arasındaki anlaşmazlık konuları, arsa ve binaların nasıl el değiştirdiği ve merkezi bir yapının olmadığı anlarda insanların takındıkları tavır değişiklikleri bu kayıtlarda açık bir şekilde görülmektedir.

Abstract

There were many great disasters in history in which man kind bacame desperately helpless. During these calamities which could stem from nature or human factors, attitudes of some people often turned to an astonishing manner. People who wanted to turn the occasion into an opportunity or those who acted opportunistically towards their neighbours and acquaintances during such times, always existed. This study, which treated the similar cases occured after the great İzmir fire of 1742, registered by the Ottoman official records, provides information concerning to civic history of İzmir and to the period after this disaster. Some property problems of plots and buildings after the fire, were registered in the Ottoman official records as complaint matters. Perspective of the judging Ottoman central administration on the post-fire disputes, grievance to pics among individuals, how the plots and buildings were handed over and how people changed their attitudes in the absence of a central authority, can be seen clearly in these registers.