TÜRK VE RUS KAYNAKLARI IŞIĞINDA 1989 FERGANA OLAYLARI

Özet

Sovyetler Birliği yönetimindeki birçok halk, özellikle Türk soylular, siyasi baskıya uğrayarak vatanlarından sürülmüşlerdi. Bugüne kadar vatanına geri dönemeyen Türk topluluklarından biri de Ahıska Türkleridir. Gürcistan’ın yerli halkı olan Ahıskalılar, ülkenin güneyindeki Akhiska (Meshetia), Ahaltsike, Adigön, Aspindza ve kısmen Javaheti (Ahılkelek bölgesi)’nin üç bölgesinde asırlar boyu varlıklarını sürdürmüşlerdi. 1944 yılında, Sovyetler tarafından tarihi anavatanlarından Orta Asya Cumhuriyetlerine sürgün edilmişler, ancak orada da huzur bulamamışlardı. 1989 yılında Ahıska sakinleri Özbekistan SSC’in Fergana bölgesinde “Fergana Olayları” olarak bilinen kitlesel çatışmalar sonucunda, toplu bir faciaya maruz bırakıldılar. Bu olaylar sırasında Ahıska Türkleri büyük zararlar gördüler. Dünya kamuoyu ilk kez Ahıska Türklerini “Turki Meshetintsı” olarak bu kanlı olaydan sonra tanıdı. Rus basınında “Fergana Olayları” diye geçen bu elim olayın ardından, Rus hükümeti Fergana ve yakın bölgelerden Ahıska Türklerini organize bir şekilde SSCB’nin farklı cumhuriyetlerine gönderdi. Özbekistan’ın neredeyse tüm bölgelerinde yaşayan Türk nüfusu diğer Sovyet cumhuriyetlerine göç etmeye mecbur kaldılar. Fergana olaylarına daha yakından bakıldığında, bilinen “çatışma” kavramının çok ötesinde olduğunu görmekteyiz. Bu nedenle, çalışmamızda Ahıskalılar başına gelen bu acı olayı, Rus basını ışığında araştırmaya ve değerlendirmeye çalışacağız.

Abstract

During the Soviet era, many communities, especially Turkish origins, were exiled from their homeland under political pressure. One of these Turkish communities that cannot return to their homeland until today is the Meskhetian Turks. Meskhetians, the indigenous people of Georgia, have lived in the three regions of Akhiska (Meshetia), Ahaltsike, Adigon, Aspindza and partially Javaheti (Ahilkelek region) in the south of the country. In 1944, they were exiled by the Soviets from their historical homeland to the Central Asian Republics, but they could not find peace there. In 1989, the inhabitants of Ahiska were subjected to a mass catastrophe as a result of mass clashes known as the ”Ferghana Events" in the Ferghana region of the Uzbek SSR. During these events, the Meskhetian Turks suffered great damage. For the first time, the world public opinion recognized the Ahiska Turks as " Meskhetians“after this bloody incident. After this deplorable incident in the Russian press, Russian government sent the Meskhetian Turks from Ferghana and nearby regions to the different republics of the USSR. The Turkish populations living in almost all regions of Uzbekistan were forced to migrate to other Soviet republics. When we focus on the Ferghana events, we see that it is far beyond the known concept of conflict. Therefore, in this paper, we will try to investigate and evaluate this suffering event that happened to the Mesketians in the light of the Russian press.