Güneybatı Anadolu’dan Yeni Bir Paleoekolojik Değerlendirme: Karataş Gölü ve Çevresinin Geç Holosen Paleovejetasyon Değişimleri ve İklim ile İlişkileri

A New Paleoecological Assessment of Southwest Anatolia: Late Holocene Paleovejetation Changes and Relationships with Lake Karataş and its Surroundings

Özet

Bu çalışma, Güneybatı Anadolu’da Burdur Depresyonu’nun güneybatısında (Tefenni Ovası) yer alan Karataş Gölü’nde yapılmıştır. Çalışmanın temel amacı, Karataş Gölü ve çevresinin ̴2000 yıl öncesinden günümüze paleovejetasyon değişimini ve bu değişimler üzerinde etkili olan faktörleri belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda Karataş Gölü’den temin edilen toplam uzunluğu 255 cm (GÖ 1890 kal. 14C) olan sediman karotu üzerinde fosil polen analizleri gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler Tilia 2.0.41 programında diyagram haline getirilmiştir. Fosil polen diyagramına göre arboreal polen (AP) içerisinde Pinus sp., Juniperus sp. ve Quercus sp. (evergreen), nonarboreal polen (NAP) içerisinde ise Chenopodiaceae, Asteraceae, Lactuaceae ve Poaceae önemli türler olmuştur. Bu türlerin zamansal olarak değişimleri göl çevresinde etkili olan yerel vejetasyon yapısını ortaya koymaktadır. Genel olarak kalibre (kal.) GÖ 1460-1150, kal. GÖ 840-680, kal. GÖ 680-480 arasında Abies sp., ve Cedrus libani soğuk dönemler olduğunu göstermektedir. Tüm diyagram içerisinde insan etkilerinin en yoğun olduğu dönem kal. GÖ 840-30 olarak belirlenmiştir. AP içerisinde Olea europaea, Vitis sp., Fraxinus sp.; NAP içerisinde ise Polygonum aviculare, Plantago lanceolata, Centaurea solstitialis’in diyagramda en yoğun olduğu dönemdir. Sonuç olarak, fosil polen analiz metotlarına bağlı olarak, iklim değişikliği ve insan etkisi sonucunda paleovejetasyon yapısını oluşturan bireysel bitki türleri çeşitliliği ve orman ilerlemesi/gerilemesi kapsamında değerlendirilmiştir.

Abstract

This study was carried out in Lake Karataş which is located at the site of Burdur Depression in the southwestern Anatolia (Tefenni Plain). The main aim of the study is to determine the changes of paleovegetation and the factors that effect these changes from ̴2000 cal. BP years ago to Lake Karataş and its surroundings. For this purpose, fossil pollen analysis methods were applied on sediment core with a total length of 255 cm. The data obtained were diagrammed in the Tilia 2. 0. 41 program. Pinus sp., Juniperus sp. and Quercus sp. (evergreen) in arboreal pollen (AP) and Chenopodiaceae, Asteraceae, Lactuaceae and Poaceae in nonarboreal pollen (NAP) are important species that forming the vegetation. The temporal changes of these species reveal the local vegetation structure which is effective around the lake. Generally Abies sp., Cedrus libani and Quercus sp. (evergreen) indicate that 1460-1150 cal. BP, 840-680 cal. BP and 680-480 cal. BP are cold periods. In the whole diagram, the peak period of human impact was determined as 840-30 cal. BP. Olea europaea, Vitis sp. Fraxinus sp. in AP and Polygonum aviculare, Plantago lanceolata, Centaurea solstitialis in NAP corresponds to the peak period in the diagram. As a result, depending on the methods of analysis of fossil pollen, as a result of climate change and human impact, the variety of individual plant species constituting the paleovegetation structure and forest progression / regression were evaluated.